Βασίλης Παπαευσταθίου: “Για το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών να γνωρίζουν τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τους πόρους”

Όταν προ μηνών σας ζητήσαμε να μας στείλετε τις ερωτήσεις που θα θέλατε εσείς να θέσετε στους υποψήφιους της τοπικής αυτοδιοίκησης, με αφορμή τις επερχόμενες εκλογές, η ανταπόκρισή σας υπήρξε εντυπωσιακή. Με την ενεργή συμμετοχή σας στη διαδικασία αυτή μας δείξατε ότι συχνά είναι τα μικρά και καθημερινά ζητήματα που μας απασχολούν – κι ας μένουν κάποιες φορές στο περιθώριο του δημόσιου λόγου. Από τα ερωτήματα λοιπόν που μας στείλατε, φτιάξαμε ένα ερωτηματολόγιο το οποίο υποβάλαμε και συνεχίζουμε να υποβάλουμε σε υποψήφιους από ολόκληρη την Ελλάδα, που προέρχονται από ένα ευρύ ιδεολογικό και πολιτικό φάσμα. Καλέσαμε καθέναν να διαλέξει τουλάχιστον 5 από αυτές που θεωρεί πιο κρίσιμες ή σχετικές με τις δικές του προτεραιότητες.

O Βασίλης Παπαευσταθίου γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καλαμάτα. Είναι απόφοιτος της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ με μεταπτυχιακές σπουδές στην Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ στην Πολεοδομία και στην Σχολή Τεχν. Εφαρμογών του ΕΑΠ στον Περιβαλλοντικό Σχεδιασμό Πόλεων και Κτηρίων και υποψήφιος διδάκτορας Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ. Είναι συνιδρυτής της Filmhouse/Νέα Κινηματογραφική Λέσχη Καλαμάτας, της διεπιστημονικής ομάδας Εύ-τόπος, που διοργάνωσε την έκθεση Φαντάσου την Πόλη: Καλαμάτα 2015 και συμμετέχει σε πρωτοβουλίες, όπως το Κalamatamove, μια διαδραστική πλατφόρμα μετακίνησης ΑμεΑ στην Καλαμάτα και των Φωνών μέσα από τα Κτήρια, της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων καταγραφής και ανάδειξης των κτηρίων της Καλαμάτας. Είναι υποψήφιος Δημοτικός Συμβούλος με το συνδυασμό “Καλαμάτα Τόπος Ζωής” στο Δήμο Καλαμάτας.

Με τι μέτρα σκοπεύετε να κάνετε τις πόλεις πιο πράσινες και τις πλατείες και τις διαδρομές περιπάτου πιο φιλικές στους πεζούς, βελτιώνοντας παράλληλα το μικροκλίμα της πόλης;

Στους δημόσιους χώρους της Καλαμάτας, όπως και στις περισσότερες νότιες αστικές περιοχές, καταγράφονται υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες τους θερινούς μήνες με αποτέλεσμα οι πλατείες και οι διαδρομές περιπάτου να είναι αφιλόξενες και μη λειτουργικές. Οι λόγοι εντοπίζονται κυρίως σε δραστηριότητες έντονης αστικοποίησης, όπως στην αύξηση του αριθμού των κτηρίων, στην αύξηση των συγκεντρώσεων των ρύπων, στην επιλογή ακατάλληλων δομικών υλικών για τον αστικό εξοπλισμό (χρήση συμβατικών υλικών, μη υδατοδιαπερατών, που αναπτύσσουν υψηλές θερμοκρασίες) , στην απουσία φύτευσης, στην προβληματική διασύνδεση χώρων πρασίνου, και στην έλλειψη μελετημένης ανεμοπροστασίας και ηλιοπροστασίας που να δημιουργεί συνθήκες θερμικής άνεσης στους πολίτες.

Ως γενικά μέτρα προτείνονται:

  • H αλλαγή των συμβατικών υλικών που συνθέτουν τον δημόσιο χώρο. Απαιτείται η επιλογή ψυχρών υλικών με μικρή θερμική αγωγιμότητα και θερμοχωρητικότητα και υψηλή λευκαύγεια ώστε να μειώνεται η απορροφούμενη ηλιακή ενέργεια. Τέτοια υλικά για παράδειγμα είναι τα λεία υλικά ανοικτού χρώματος από πέτρα, μωσαϊκό ή μάρμαρο και να αποφεύγονται άσφαλτος και τσιμεντοπλακάκια τραχιάς επιφάνειας. Ακόμη και για τους δρόμους, προτείνεται η αντικατάσταση της μαύρης ασφάλτου με ανοιχτόχρωμη (με πρόσμιξη λευκών η ανοιχτόχρωμων αδρανών, με λευκή επικάλυψη τσιμέντου για αύξηση της ανακλαστικότητας. Για τα κτήρια προτείνεται η τοποθέτηση θερμοπρόσοψης για την μείωση των απαιτήσεων σε θερμικά φορτία και παρεμβάσεις στα δώματα (“άσπρισμα” για αύξηση της ανακλαστικότητας, φύτευση δημιουργώντας “πράσινες ταράτσες” και εκτεταμένη χρήση ηλιακών θερμοσιφώνων και πάνελ για την συμπαραγωγή ενέργειας).
  • H δημιουργία χώρων πρασίνου μέσα στον οικιστικό ιστό. Οι χώροι πρασίνου δεν πρέπει να βρίσκονται ακροβολισμένοι στον χώρο σαν διακοσμητικά στοιχεία, αλλά να διασυνδέονται μεταξύ τους δημιουργώντας πνεύμονες πρασίνου. Επίσης, οι ακάλυπτοι χώροι και τα άκτιστα, κενά οικόπεδα, πρέπει να αξιοποιούνται με φύτευση.
  • Η χρήση παθητικών συστημάτων αερισμού και δροσισμού. Πρέπει να προωθηθεί η εκτεταμένη εφαρμογή σκιάστρων στους χώρους προσπέλασης πεζών και στους χώρους προσωρινής διαμονής (παγκάκια, χώροι συνάθροισης) και η χρήση του υγρού στοιχείου για τον φυσικό δροσισμό των περιοχών μαζί με δευτερεύοντα στοιχεία προστασίας (πέργκολες, τοίχοι μάζας).
  • Η μείωση των ανθρωπογενών πηγών θερμότητας. Κυριότερα η μείωση της κυκλοφορίας των ΙΧ οχημάτων μέσω της επέκτασης του δικτύου μέσων μαζικής μεταφοράς (με παράλληλη αντικατάσταση των ενεργοβόρων λεωφορείων με μικρότερα, οικολογικά), της επέκτασης του δικτύου ποδηλατοδρόμων, της χρήση εκτεταμένων πεζοδρόμων και δρόμων ήπιας κυκλοφορίας που θα ευνοούν το περπάτημα.

Με ποιες πολιτικές που θα υλοποιήσετε θα επιτύχει ο δήμος την εξοικονόμηση ενέργειας, με ταυτόχρονη ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών; Πώς σκοπεύετε συμβάλετε στην εφαρμογή της νομοθεσίας που ορίζει πλέον ότι “ο ρυπαίνων πληρώνει”; Θα επιβραβεύονται οι πολίτες που ανακυκλώνουν, καθώς περνάμε πλέον στην εποχή της ανταποδοτικής ανακύκλωσης;

Ομολογώ ότι βρίσκω προβληματική την αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει” ως μοναδικό περιβαλλοντικό μέτρο, αφού θεωρώ ότι πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά πολλών άλλων δράσεων. Έτσι, όμως όπως εφαρμόζεται, καταλήγει να υποβιβάζει το περιβάλλον σε ένα ανταλλάξιμο, εμπορεύσιμο είδος.

Κατ’αρχάς η ίδια η Οδηγία 2004/35/ΕΚ για την περιβαλλοντική ευθύνη περιλαμβάνει έναν εξόχως προβληματικό αποκλεισμό από το πεδίο εφαρμογής της, των περιβαλλοντικών κινδύνων που προέρχονται από πετρελαιοκηλίδες, από την χρήση πυρηνικών και τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, αλλά και μια στρεβλή εφαρμογή στο σύστημα εμπορίας αδειών αερίων ρύπων, που το βιώνουμε στην περιοχή μας, στην Οιχαλία.

Οι ενστάσεις δεν σταματούν όμως εκεί. Το κυριότερο πρόβλημα που έχει αναδείξει αυτός ο μηχανισμός, όπως και κατ’ επέκταση η λογική της αρχής “ο ρυπαίνων πληρώνει” είναι ότι δημιουργείται η εντύπωση πως κατοχυρώνεται ένα δικαίωμα στην ρύπανση. Ότι, δηλαδή, εφόσον ο φορέας της εκμετάλλευσης πληρώνει, εν προκειμένω για να αποκτήσει την άδεια εκπομπής ή να φέρει μια πλαστική σακούλα, έχει και το δικαίωμα να ρυπάνει.

Αντίθετα θα πρέπει να προωθηθούν με μεγαλύτερη βαρύτητα:

  • Η ευρύτερη κατάργηση της χρήσης του πλαστικού.
  • Η διάρθρωση του εθνικού συστήματος ανακύκλωσης σε επίπεδο επιχειρηματικών φορέων, ώστε οι παραγωγοί, εισαγωγείς και συσκευαστές βάσει του Ν.2939/2001 περί “Συσκευασιών και Εναλλακτικής Διαχείρισης των Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων”, να υποχρεούνται να συλλέγουν και να ανακυκλώνουν τις συσκευασίες των προϊόντων τους, δηλαδή να οργανώνουν συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.
  • Ένας αρτιότερος χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός. Επί παραδείγματι, ένα σημαντικό μερίδιο της ρύπανσης προέρχεται από τον τομέα των μεταφορών. Είτε προκριθούν λύσεις όπως η εφαρμογή του συστήματος των αστικών διοδίων είτε της τιμολόγησης της στάθμευσης, ή της υποχρεωτικής συνδρομής για τη δημόσια συγκοινωνία είτε όλων των ανωτέρω συνδυαστικά, ο στόχος είναι να καταστεί ελκυστικότερη οικονομικά η χρήση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς αντί του αυτοκινήτου.
  • Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών στους πόρους που διαχειριζόμαστε σήμερα.
  • Έτσι, για να έχει ορθή εφαρμογή η αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει”, πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά ως μέτρο παράλληλο με εναλλακτικούς τρόπους προστασίας του περιβάλλοντος.

Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις τύποι φωτισμού που έχω καταγράψει στους δρόμους και τα πεζοδρόμια. Η κάθε δημοτική αρχή προσθέτει φωτισμό καινούριο, χωρίς να αντικαταστήσει τον προηγούμενο, και έτσι σε ένα δρόμο βλέπει κανείς μια αντιαισθητική ποικιλία φωτισμού και φωτιστικών. Σκοπεύετε να κάνετε κάτι γι’ αυτό;

Η αποσπασματική εφαρμογή τμηματικών έργων και σημειακών αναπλάσεων που δεν ορίζονται από ένα γενικότερο στρατηγικό σχεδιασμό οδηγεί πολλές φορές σε σωρεία ανακολουθιών στους ελληνικούς δρόμους : διαφορετικά φωτιστικά μέσα, ράμπες ΑμεΑ από την μια μόνο πλευρά του δρόμου, οδεύσεις τυφλών που οδηγούν σε κολόνες της ΔΕΗ, λαμπτήρες ενεργοβόροι ή καμμένοι, δημόσιοι χώροι κακοφωτισμένοι δίχως εξειδικευμένες μελέτες φωτισμού.

Οι ανορθογραφίες αυτές γίνονται ακόμη πιο έντονες, αφού συχνά τα έργα που εκπονούνται στους δρόμους γίνονται από διαφορετικούς φορείς και συνεργεία δίχως μια επιβλέπουσα εποπτική ματιά από το Δήμο και τους αρμόδιους φορείς.

Κατάρχας σε πυκνοκατοικημένα αστικά συγκροτήματα, όπως της Καλαμάτας, κρίνεται επιτακτική η πλήρης υπογειοποίηση του ηλεκτρικού δικτύου. Επίσης, είναι απαραίτητες οι εξειδικευμένες μελέτες φωτισμού σε δημόσιους χώρους, πλατείες και πάρκα, η περιγραφή αυστηρών περιβαλλοντικών προδιαγραφών για τους λαμπτήρες, η επιλογή θερμού ή ψυχρού φωτός ανάλογα με την λειτουργία του χώρου και η πιο εκτεταμένη χρήση φωτοσωλήνων που ενεργειακά και οικονομικά κρίνονται ευνοϊκότεροι. Η αντικατάσταση των ενεργοβόρων λαμπτήρων επίσης είναι απαραίτητη, αφού μετά την περίοδο απόσβεσης θα έχει θετικό οικονομικό αντίκτυπο, αλλά και η εφαρμογή περιοριστικής νομοθεσίας για τις ιδιωτικές φωτεινές πινακίδες.

Όλοι ξέρουμε πόσα μπορεί να κάνει η τεχνολογία για τις πόλεις, ιδιαίτερα στο σκέλος των μετακινήσεων. Μια εφαρμογή που να πιάνει όσους παραβιάζουν τον κόκκινο σηματοδότη, πατάνε λωρίδες πεζών μπροστά στα φανάρια ή παρκάρουν στις ράμπες ΑΜΕΑ, πόσο δύσκολη είναι; Τι μέτρα θα παίρνατε από μια θέση ευθύνης στον τομέα αυτόν;

Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι οι ελληνικές πόλεις σχεδιάστηκαν πολύ πριν την διέλευση του αυτοκινήτου, με αποτέλεσμα να έχουν προικοδοτηθεί με ένα δίκτυο δημόσιων χώρων που καταλαμβάνονται από υλικά και χρήσεις αφιλόξενες στον χρήστη της πόλης, κυρίως σε ειδικές ομάδες πληθυσμού, όπως τα Άτομα με Αναπηρία. Η Καλαμάτα δεν αποτελεί εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα.

Θέλοντας να αποτιμήσουμε με ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά την προσβασιμότητα στην Καλαμάτα, φτιάξαμε την ηλεκτρονική πλατφόρμα kalamatamove. Εκεί καταγράψαμε τις θέσεις στάθμευσης και τις ράμπες πρόσβασης που εξυπηρετούν για να μετακινηθεί κάποιος στην πόλη και τα προσβάσιμα κτήρια. Επίσης, μπορεί κάποιος να συμμετάσχει ενεργά, προσθέτοντας σημεία, καταγραφές και κτήρια, προβλήματα παράνομης στάθμευσης και βελτίωσης της υποδομής, ώστε η καθημερινότητα των συνανθρώπων μας να γίνεται ακόμη πιο εύκολη.

Διαπιστώσαμε ότι παρότι η πόλη χαρακτηρίζεται από ήπιες κλίσεις, η μετακίνηση στους περισσότερους δρόμους είναι προβληματική, καθώς τα πεζοδρόμια, είτε είναι ανύπαρκτα, είτε έχουν καταληφθεί από εμπόδια. Οι περισσότεροι δρόμοι της Καλαμάτας δεν έχουν ράμπες ΑμεΑ, ενώ δυστυχώς όσοι έχουν ταλαιπωρούνται από σταθμευμένα αυτοκίνητα, ενώ ακόμα και το εύρος των πεζοδρομίων – όταν αυτά δεν καταλαμβάνονται από τραπεζοκαθίσματα, παρτέρια και διαφημιστικές πινακίδες – είναι πολύ μικρό. Η απουσία συνολικής υποδομής, η ελαστική εφαρμογή των νόμων και η έλλειψη παιδείας αποτελούν τις κυριότερες αιτίες, για τις οποίες η Καλαμάτα – αλλά και η χώρα μας γενικότερα – υπολείπεται σημαντικά από άλλες χώρες στο θέμα του βασικού δικαιώματος ελεύθερης πρόσβασης των ΑμεΑ σε ολόκληρη την πόλη.

Η πλατφόρμα μας kalamatamove αποτελεί ένα βήμα για την πλήρη καταγραφή της προσβασιμότητας. Βρίσκεται στην ιστοσελίδα kalamata2030.gr/move, ως πρώτη δράση μιας ενθουσιώδης πρωτοβουλίας που στοχεύει σε μια πόλη ανθρώπινη και βιώσιμη με όρους περιβαλλοντικής αειφορίας και κοινωνικής ευημερίας. Στο μέλλον η πόλη μας θέλουμε να είναι πλήρως προσβάσιμη, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία για να βελτιώνει την ποιότητα ζωής των κατοίκων και των επισκεπτών της. Θέλουμε πάνω απ’ όλα η δομή της να προσδιορίζεται ανθρωποκεντρικά με μια ιεραρχία που θα σέβεται την προσπελασιμότητα όλων, ακόμη και των ηλικιωμένων, των παιδιών και κυρίως των Ατόμων με Αναπηρία.

– Η στάθμευση των αυτοκινήτων αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σ’ όλες σχεδόν τις ελληνικές πόλεις. Η δυσκολία εύρεσης θέσης στάθμευσης γίνεται μεγαλύτερη από τα πολλά αυτοκίνητα που έχουν εγκαταλειφθεί από τους ιδιοκτήτες τους. Με ποια μέθοδο θα εντοπίσετε τα εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα στους δρόμους του δήμου σας και με ποιο τρόπο θα τα απομακρύνετε;

Πριν από λίγους μήνες διατυπώσαμε μια θεώρηση για την κινητικότητα στην Καλαμάτα, στοχεύοντας να τοποθετήσουμε στην δημόσια σφαίρα, μια σειρά προτάσεων για το κυκλοφοριακό μέλλον της πόλης. Ανάμεσα στις προτάσεις που βρήκαν πολύ θετικό αντίκτυπο, ξεχώριζε για πρώτη ίσως φορά η πρότασή για εξασφάλιση θέσεων στάθμευσης για τους μόνιμους κατοίκους.

Tα τελευταία χρόνια, μια σειρά από πεζοδρομήσεις και ήπιες αναπλάσεις, απαραίτητες για τις φορτισμένες αστικές περιοχές, οδήγησε σε μέτρα περιορισμού της εκμεταλλεύσιμης επιφάνειας των οδών, και στην μείωση των θέσεων στάθμευσης στις κεντρικές και νότιες περιοχές. Θα έπρεπε όμως πρώτα να καταγραφούν οι ανάγκες στάθμευσης των μονιμων κατοίκων των περιοχών αυτών και να εξασφαλίζεται με ετήσια κάρτα μια θέση ανά οικογένεια σε διακριτό ξεχωριστό χώρο για κατοίκους στα υφιστάμενα ή νέα παρακείμενα parking ή παρά την οδό, όπως γίνεται στα περισσότερα αστικά κέντρα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η εξασφάλιση θέσεων θα προσφέρει σημαντική ανάσα στους μόνιμους κατοίκους του κέντρου της Καλαμάτας, του Ιστορικού Κέντρου και άλλων φορτισμένων περιοχών και θα βελτιώσει την ποιότητα της ζωής τους, ενώ η ύπαρξη αυστηρά μιας προσφερόμενης θέσης ανά νοικοκυριό, θα περιορίσει την χρήση πολλών οχημάτων στην ίδια την οικογένεια.

Αντίθετα στόχος για την κεντρική αστική περιοχή θα έπρεπε να είναι η απομάκρυνση του αυτοκινήτου από την καρδιά της πόλης, με την δημιουργία σταθμών αυτοκινήτων στις πύλες και στους περιμετρικούς δακτυλίους (Νέα Είσοδος Καλαμάτας, Πάρκο Νέδοντα, Δυτική Παραλία), όπως για παράδειγμα στην Αθήνα το υπόγειο parking – σταθμός μετεπιβίβασης που λειτουργεί στο Φιξ. Θα πρέπει να προκαλεί τον επισκέπτη να σταθμεύει το αυτοκίνητό του εκτός κέντρου και από εκεί να κινείται σε μέσα μαζικής μεταφοράς και σε ενοποιημένες διαδρομές πεζού ή ποδηλάτου προς τις κεντρικές περιοχές.

Η εφαρμογή τέτοιων μέτρων οφείλει να είναι ολιστική και να προικοδοτεί την πόλη με μια σειρά από πεζοδρόμους και ποδηλατοδρόμους, που θα βελτιώσουν την προσπελασιμότητά της, και θα επαναπροσδιορίσουν με ανθρωποκεντρικό τρόπο τις αρτηρίες της, μεταφέροντας έτσι την χρησιμότητά τους από την χαοτική κλίμακα του αυτοκινήτου στην κλίμακα του πεζού.

Παράλληλα, με την χρήση της τεχνολογικής καινοτομίας, έξυπνες ηλεκτρονικές εφαρμογές μέσω κινητού μπορούν να πληροφορούν σε πραγματικό χρόνο πόσοι κενοί χώροι στάθμευσης υπάρχουν, να εξαγοράζουν χρόνο στάθμευσης ή να πιστοποιούν την χρήση θέσης από μόνιμο κάτοικο. αν κάποια οχήματα είναι εγκαταλελειμμένα και για πόσο χρόνο, και ποιος είναι ο πλησιέστερος χώρος σε σχέση με την τοποθεσία του οδηγού

Ένας συνολικός σχεδιασμός στάθμευσης με προσφερόμενες θέσεις για μόνιμους κατοίκους και πρόβλεψη για την στάθμευση επισκεπτών και διασύνδεσή τους με τα σημεία ενδιαφέροντός τους, θα αποσυμφορήσει τις κεντρικές αστικές περιοχές και θα εξορθολογήσει την ιεράρχηση του δικτύου τους, σεβόμενη εκτός των άλλων την ζωή των κατοίκων στο κέντρο της πόλης.

Αρθρογράφος

Summary Text

Σχολιασμός

Σχολιασμός