Κάθε φωτογραφία είναι μια επιλογή: τι κοιτάς, τι αφήνεις εκτός κάδρου, πότε πατάς το κουμπί. Στη φωτογραφική στήλη της αθηΝΕΑς προσκαλούμε επαγγελματίες ή/και ερασιτέχνες φωτογράφους να μας αποκαλύψουν τον κόσμο πίσω από τα κλικ της μηχανής τους, αλλά και να μοιραστούν μαζί μας αγαπημένες τους εικόνες. Αυτή τη φορά, τη σκυτάλη παίρνει ο Μπάμπης Κουγεμήτρος.
Ο Μπάμπης Κουγεμήτρος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Φωτογραφία και Οπτικοακουστικά Μέσα στο ΤΕΙ Αθηνών και είναι κάτοχος του μεταπτυχιακού διπλώματος «Φωτογραφία: Έρευνα και Μεθοδολογία» από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Το 2006 παρακολούθησε το ετήσιο σεμινάριο «Εισαγωγή στην Καλλιτεχνική Φωτογραφία» του Πλάτωνα Ριβέλλη. Το 2012 πήρε μέρος στο Athens Photo Festival με την ατομική έκθεση «Edgelands» και το 2013 με την ομαδική «Τα Όρια της Πόλης», ενώ έχει συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Έχει διδάξει φωτογραφία στο Κέντρο Ημέρας Εφήβων «Ωρίων» της ΕΨΥΠΕ (2010-2014) και από το 2014 συντονίζει την ομάδα φωτογραφίας για νέους με ψυχικές δυσκολίες στο Κέντρο Ημέρας «Πλοήγηση». Από το 2017 συντονίζει το φωτογραφικό εργαστήριο του Δήμου Χαλανδρίου «Ο Λόγος στην Εικόνα» και από το 2023 διδάσκει φωτογραφία σε δημόσια ΙΕΚ.
Τι είναι αυτό που θα τραβήξει το βλέμμα και θα σας κάνει να σηκώσετε την κάμερα; Είναι ο φωτογράφος ένας καλλιτέχνης που φιλοσοφεί για μια στιγμή; Για όσο κρατάει ένα κλικ;
Πολλά είναι αυτά που μπορεί να τραβήξουν την προσοχή μου σε μία φωτογραφική βόλτα. Για παράδειγμα, ένα ιδιαίτερο πρόσωπο, ένα παράξενο τοπίο και άλλα πολλά. Αν όμως έπρεπε να κατονομάσω κάτι πιο βαθύ που με σαγηνεύει στη φωτογραφία, αυτό είναι το στοιχείο του «παράδοξου» και του αλλόκοτου. Αυτοπροσδιορίζομαι ως φωτογράφος και όχι ως καλλιτέχνης, παρότι συχνά υιοθετώ φωτογραφικές πρακτικές που θα μπορούσαν να θεωρηθούν καλλιτεχνικές.
«Όταν όλα φωτογραφίζονται, τίποτα δεν είναι άξιο να φωτογραφηθεί», αναφέρει η Susan Sontag στο κείμενό της “Περί Φωτογραφίας”».
Η στιγμή του κλικ είναι μια στιγμή κορύφωσης, ωστόσο η φωτογραφική διαδικασία δεν εξαντλείται σε αυτήν, καθώς ο φωτογράφος θα πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις τόσο πριν από τη λήψη όσο και έπειτα από αυτή. Ποιο είναι το θέμα μου; Πού θα φωτογραφίσω και πώς; Ποιες θα είναι οι αισθητικές και τεχνικές επιλογές μου; Πότε θα δω τις φωτογραφίες μου; Πώς θα τις επιλέξω; Θα τις επεξεργαστώ; Όλα αυτά και άλλα πολλά είναι συστατικά στοιχεία της φωτογραφικής διαδικασίας εξίσου σημαντικά με τη «στιγμή του κλικ». Βοηθάει πολύ πιστεύω τη στιγμή αυτή να καθοδηγούμαστε κυρίως από το ένστικτο και λιγότερο από τη σκέψη.
Θα θέλατε μας συστήσετε τις αγαπημένες σας φωτογραφικές μηχανές;
Στη φωτογραφική μου ζωή δεν έχω αλλάξει πολλές μηχανές, δεν είμαι φωτογράφος των αλλαγών και των «ανανεώσεων». Ξεκίνησα με την αναλογική Nikon FM2, για πολλά χρόνια φωτογράφιζα με μια ψηφιακή Canon full frame (5D και 6D) και πρόσφατα έκανα το πέρασμα σε μια Fujifilm GFX 50s μεσαίου format. Αυτή η τελευταία μπορώ να πω ότι με έχει γοητεύσει, κυρίως χάρη στη χρωματική της απόδοση.
«Βοηθάει πολύ πιστεύω τη στιγμή αυτή (του κλικ) να καθοδηγούμαστε κυρίως από το ένστικτο και λιγότερο από τη σκέψη».
Από την αναλογική κάμερα στην πλήρη ψηφιοποίηση. Καθώς αλλάζει ο εξοπλισμός, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο φωτογραφίζουμε;
Το πέρασμα από την αναλογική στην ψηφιακή φωτογραφική πρακτική έλυσε πολλές δυσκολίες και την ίδια στιγμή προκάλεσε κάποιες παθογένειες, όπως η φλυαρία, το βιαστικό και μη σκεπτόμενο καδράρισμα και γενικά έναν εθισμό στην ευκολία που μάλλον δεν μας κάνει καλύτερους φωτογράφους. Συμβουλεύω τους μαθητές μου να υιοθετήσουν μια αναλογική ματιά σε έναν ψηφιακό κόσμο. Να μην είναι φλύαροι, να προσέχουν πολύ τη σύνθεση, να είναι αυστηροί στην επιλογή και γενναιόδωροι στην απόρριψη φωτογραφιών. Να έχουν κριτική σκέψη και αξιολογική κρίση για το τι είναι σημαντικό και τι ασήμαντο. «Όταν όλα φωτογραφίζονται, τίποτα δεν είναι άξιο να φωτογραφηθεί», όπως αναφέρει η Susan Sontag στο κείμενό της «Περί Φωτογραφίας».
Επεξεργάζεστε τις φωτογραφίες σας; Η ψηφιακή επεξεργασία είναι απαραίτητη συνθήκη στη φωτογραφία σήμερα;
Φυσικά και επεξεργάζομαι τις φωτογραφίες μου, με πρόθεση συνήθως να διορθώσω μικρές αστοχίες κατά τη λήψη και να πάρω το 100% από μία εικόνα. Δεν αρέσκομαι, ωστόσο, στο να δημιουργώ ανύπαρκτες πραγματικότητες περνώντας ατελείωτες ώρες στον υπολογιστή. Η επεξεργασία των φωτογραφιών, η μερική ή ολική μεταποίηση της ορατής πραγματικότητας, δεν είναι κάτι καινούργιο, συνέβαινε πάντα στην ιστορία της φωτογραφίας, απλώς γινόταν με άλλα μέσα. Το μόνο ζήτημα είναι ότι σε κάποια είδη φωτογραφίας αυτό είναι θεμιτό, ενώ σε κάποια άλλα, όπως π.χ. στο ρεπορτάζ, αθέμιτο.
«Η φωτογραφία είναι ένα παιχνίδι ενηλίκων».
Εκτυπώνετε τις φωτογραφίες σας;
Εκτυπώνω, αλλά όχι όσο συχνά θα ήθελα. Ιδανικό σενάριο για εμένα είναι το βιβλίο, ένα φωτογραφικό λεύκωμα, δηλαδή. Η άυλη εικόνα είναι σαν να μην υπάρχει, τα ψηφιακά αρχεία γίνονται φωτογραφίες μόνο όταν αποκτήσουν υλικότητα.
Σε ποιους φωτογράφους έχετε «αδυναμία»; Θέλετε να αναφέρετε τους αγαπημένους σας;
Δύσκολο να κατονομάσω τις φωτογραφικές μου «αδυναμίες», αφενός γιατί είναι πολλές, αφετέρου γιατί η σχέση μου με αυτούς που θαυμάζω είναι σχέση δυναμική, αλλάζει διαρκώς. Για παράδειγμα, όταν πριν από πολλά χρόνια είδα για πρώτη φορά τη δουλειά του August Sander μου είχε φανεί αδιάφορη και δεν καταλάβαινα πού έγκειται η σπουδαιότητά της. Σήμερα, όμως, υποκλίνομαι στα πορτρέτα του Sander. Αύριο μπορεί να είναι κάτι άλλο πάλι. Αλλάζουμε και μαζί αλλάζει και η ματιά μας στο έργο των μεγάλων, κλασικών και σύγχρονων φωτογράφων. Αν ωστόσο πρέπει να πω κάποια ονόματα που διαχρονικά με συγκινούν, θα έλεγα τον Eugene Meatyard, τη Francesca Woodman, τον Seydou Keita και τον Luigi Ghirri.
Τελικά, τι σημαίνει για εσάς η φωτογραφία; Καταγραφή και αποτύπωση της πραγματικότητας, «μεταμόρφωση» της πραγματικότητας, έκφραση, άσκηση «ύφους»;
Έπειτα από 25 περίπου χρόνια ενασχόλησης, επαγγελματικής, καλλιτεχνικής και διδακτικής, θα έλεγα ότι αυτό που συνεχίζει να με γοητεύει στη φωτογραφία είναι ότι μου δίνει τη δυνατότητα να εκφράζομαι, να παρατηρώ και να αποτυπώνω τον κόσμο, να δημιουργώ σχέσεις και να αποκτώ βιώματα, να βγαίνω έστω και για λίγο από την comfort zone μου. Η φωτογραφία με κάνει να νιώθω παιδί, μέσω αυτής ο κόσμος εξακολουθεί να είναι μαγικός και εγώ περίεργος να τον ανακαλύψω. Η φωτογραφία είναι ένα παιχνίδι ενηλίκων.
- Οι φωτογραφίες του άρθρου είναι από τη σειρά «Night Tales». Περισσότερες φωτογραφίες του Μπάμπη Κογεμήτρου μπορείτε να δείτε στην προσωπική και την επαγγελματική ιστοσελίδα του, καθώς και στους λογαριασμούς του στο Facebook και στο Instagram.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Φωτογράφος του Μήνα | Γιάννης Κωσταρής
