Όσοι είναι άνω των 40 θα θυμούνται το σύνθημα «Κάτσε καλά, Γεράσιμε» που φώναζαν οι μαθητές λυκείων στις καταλήψεις του 1999, όταν ο τότε υπουργός Παιδείας έκανε μεταρρύθμιση στις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Αυτό που πολλοί ίσως δεν ξέρουν είναι ότι την ίδια χρονιά η χώρα μας υπέγραψε τη «Συμφωνία της Μπολόνιας», η οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εναρμόνιση των πανεπιστημιακών προγραμμάτων 49 χωρών.
Ο χωρισμός των σπουδών σε bachelor και master, η εκτόξευση του αριθμού των μεταπτυχιακών, οι μονάδες ECTS, η διευκόλυνση της κινητικότητας και η ενίσχυση του προγράμματος Erasmus ήταν όλα αποτέλεσμα αυτής της συμφωνίας. Η επιλογή της πόλης δεν ήταν τυχαία. Το παλαιότερο σε λειτουργία πανεπιστήμιο στον κόσμο αποτελεί τον πνεύμονα αυτής της πόλης, που έχει μάθει να έχει τους φοιτητές στο επίκεντρό της για πάνω από 1.000 χρόνια.
Η περιφέρεια της Εμίλια-Ρομάνια είναι γνωστή στον κόσμο κυρίως για δύο πόλεις της. Η Πάρμα, γνωστή για την παρμεζάνα και το prosciutto di Parma, στεγάζει τα κεντρικά του κολοσσού των ζυμαρικών Barilla και της βιομηχανίας τομάτας Mutti. Η Μόντενα είναι γνωστή για το βαλσάμικό της, τα κεντρικά της Ferrari και το πατρικό του Παβαρότι. Η πρωτεύουσα της περιφέρειας, η Μπολόνια, δεν είναι γνωστή για κάτι άλλο πέρα από το πανεπιστήμιο και τη μορταδέλα. Το κέντρο έχει ελάχιστα ξενοδοχεία και, παρότι υπάρχουν πλέον αρκετές πτήσεις προς το αεροδρόμιό της, εξακολουθεί να παραμένει λιγότερο τουριστική από πολλές άλλες γειτόνισσές της.
Τα κτίρια στους δρόμους μαρτυρούν το πλούσιο παρελθόν μιας πόλης η οποία, λόγω της απουσίας στρατιωτικού χαρακτήρα, δεν δέχτηκε πολλές επιθέσεις στους πολέμους, διατηρώντας έτσι τη μεγαλοπρέπειά της. Οι καμάρες (porticos) −μοναδικές στην Ιταλία και μνημείο της UNESCO− προσφέρουν μόνιμο καταφύγιο από τη βροχή, ενώ τα κτίρια είναι τόσο ψηλά που πολλές φορές χάνεται το σήμα των δικτύων κινητής τηλεφωνίας, αν και το δωρεάν δημοτικό WiFi φροντίζει να καλύψει αυτό το κενό.
Η Πιάτσα Ματζιόρε δικαιολογεί απόλυτα το όνομά της, μιας και είναι απέραντη σε μέγεθος, σημείο συνάντησης και σκηνή για πολλούς τοπικούς μουσικούς που τραγουδούν όλη μέρα. Ένα ιστορικό κτίριο στεγάζει πλέον την κεντρική βιβλιοθήκη της πόλης και αποτελεί κέντρο πολιτισμού. Στην είσοδό του μνημονεύονται σε μαρμάρινη επιγραφή οι μάχες της Κέρκυρας και της Κεφαλονιάς, όπου Ιταλοί στρατιώτες σφαγιάστηκαν από Γερμανούς όταν οι πρώτοι αποφάσισαν να αλλάξουν στρατόπεδο και να ταχθούν με τους Συμμάχους σε μια κρίσιμη περίοδο λίγο πριν από τη λήξη του Β′ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η πόλη έχει λίγα αξιοθέατα με την τυπική τουριστική έννοια του όρου. Ένα από αυτά, που ειρωνικά έχει πάρει το όνομά του από μια άλλη πόλη, είναι η «Μικρή Βενετία». Ουρά σχηματίζεται για μια φωτογραφία γύρω από ένα μικρό παράθυρο στον τοίχο, σε έναν σχετικά αδιάφορο δρόμο, που προσφέρει θέα σε μια εικόνα η οποία θυμίζει τα κανάλια της Βενετίας.
Το Archiginnasio Palace, από τα πρώτα κτίρια του πανεπιστημίου, αποτελεί ουσιαστικά ένα παλάτι με εντυπωσιακές αίθουσες, τη σημαντικότερη πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη της Ιταλίας και το πρώτο «Θέατρο Ανατομίας» στον κόσμο. Σε μια εποχή που η Παπική Εκκλησία μεσουρανούσε και η επαφή με το νεκρό σώμα αποτελούσε αμαρτία, υπό ιδιαίτερους όρους (εν μέσω του καρναβαλιού) επιτρεπόταν η ανατομία ενός νεκρού για τη μελέτη των εσωτερικών οργάνων.
Η διαδικασία γινόταν τον χειμώνα, καθώς δεν υπήρχε άλλος τρόπος ψύξης του σώματος. Γύρω γύρω στην αίθουσα υπάρχουν αγάλματα του Ιπποκράτη, αλλά και των πρώτων καθηγητών ανατομίας. Αγάλματα και εντυπωσιακοί τάφοι καθηγητών υπάρχουν και σε κεντρικά σημεία της Μπολόνιας, δίνοντας ξεκάθαρα το στίγμα της πόλης στην ιστορία: εκεί όπου άλλοι εξυμνούσαν θεούς και βασιλιάδες, εδώ είχαν ως οδηγούς επιστήμονες και καθηγητές.
Renato Guttuso. The funeral of Togliatti, 1972. Bologna Museum of Modern Art
Οι κεντρικοί δρόμοι κλείνουν τα Σαββατοκύριακα, ώστε οι πεζοί να αισθάνονται την πόλη δική τους, ελεύθεροι να βολτάρουν, να επισκεφθούν μουσεία −όπως αυτό της μοντέρνας τέχνης, το MAMbo−, να ψωνίσουν από τα μαγαζιά με τα επώνυμα ιταλικά ρούχα και τα ντελικατέσεν, ή να φάνε το τοπικό ταλιατέλες ραγού (το παγκοσμίως γνωστό «μπολονέζ»). Το τελευταίο μπορεί να το γευτεί κανείς στην Osteria Donatello, το πιο γνωστό ίσως εστιατόριο της πόλης, όπου οι τοίχοι είναι διακοσμημένοι αποκλειστικά με φωτογραφίες διασήμων που το έχουν επισκεφθεί. Κυρίως Ιταλοί, αλλά μια γωνία ξεχωρίζει, με τη Sandra Bullock και την Penélope Cruz να χαμογελούν αγκαζέ με την ιδιοκτήτρια.
Στο ίδιο εστιατόριο, αλλά και σε πολλά άλλα, μπορεί κανείς να δοκιμάσει κοτολέτα (ένα είδος σνίτσελ), αλλά και τη zuppa inglese, ένα ιταλικό γλυκό που θυμίζει trifle, με αρκετή δόση αλκοόλ, που δύσκολα βρίσκει κανείς σε άλλα μέρη. Οι πρώτες ύλες, ξεκάθαρα τοπικές, ξεχωρίζουν για τη φρεσκάδα και την ποιότητά τους.
Για όσους θέλουν κάτι πιο λαϊκό, υπάρχει η Osteria dell’Orsa, η οποία, λόγω τιμών και ποιότητας, είναι μονίμως γεμάτη. Περιμένοντας έξω από το μαγαζί, βλέπω το προσωπικό να παρακολουθεί στην τηλεόραση αγώνα μπάσκετ. Η Virtus Bologna (παλαιότερα γνωστή ως Kinder Bologna) είναι ένα από τα καμάρια της πόλης, όντας μία από τις πιο επιτυχημένες ομάδες της Ιταλίας και της Ευρώπης.
Η προοδευτικότητα και η ζωντάνια των φοιτητών καθρεφτίζονται παντού. Κόσμος στους δρόμους, στα μπαρ και στα εστιατόρια, που είναι ανοιχτά από το πρωί ως το βράδυ. Ένας μόνιμος θόρυβος από σερβίτσια που απλώνονται και μαζεύονται υπάρχει στην ατμόσφαιρα, ενώ οι ντόπιοι σταματούν για έναν γρήγορο και φτηνό εσπρέσο «στα όρθια» μαζί με το κορνέτο τους.
Καθώς πλησιάζει το σούρουπο, οι στίχοι του Lennon από το «Imagine» αρχίζουν να φωτίζουν έναν από τους κεντρικούς δρόμους, αναδεικνύοντας την ταυτότητα της Μπολόνιας ως «δημιουργική πόλη της μουσικής» της UNESCO. Λίγο πιο κάτω, το ελληνικό προξενείο και τα ελληνικά που ακούω στους δρόμους υπενθυμίζουν την έντονη παρουσία Ελλήνων φοιτητών, πολλοί από τους οποίους σπουδάζουν σε μία από τις πιο απαιτητικές ιατρικές σχολές στον κόσμο.
Περπατάμε παρέα με μια ντόπια η οποία, έπειτα από χρόνια καριέρας στο εξωτερικό, επέστρεψε στην πόλη όπου μεγάλωσε και σπούδασε. Κόρη καθηγητών που βρέθηκαν στην Μπολόνια λόγω του πανεπιστημίου πριν από μισό αιώνα, επιβεβαιώνει τον κυρίαρχο ρόλο του ιδρύματος στη ζωή της: ενσωματωμένο στην οικογένεια, στους φίλους, στην ταυτότητά της.
Στον δρόμο της επιστροφής με το Marconi Express προς το αεροδρόμιο «Γουλιέλμο Μαρκόνι», του πρωτοπόρου εφευρέτη των ασύρματων επικοινωνιών, χαμογελάω. Πολύς κόσμος φαντάζεται το πανεπιστήμιο ως έναν χώρο όπου «σπασίκλες» κλείνονται στα βιβλία για να βρουν αργότερα δουλειά. Η Μπολόνια δείχνει κάτι διαφορετικό: μια πανεπιστημιακή καρδιά που ξεφεύγει από τα έδρανα και πάλλεται σε υπόγειες τρατορίες, σε πλατείες που αντηχούν μουσική και σε σπίτια γεμάτα βιβλία, μέσα από αλληλεπιδράσεις ανθρώπων που ζουν κάτι αληθινά συλλογικό.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
