Η νέα θεατρική σεζόν αποδεικνύεται αρκετά πυκνή –μια μικρή Οδύσσεια θεατρικών σκηνών–, με επιλογές διαφορετικού ύφους και προσέγγισης. Παραστάσεις που ολοκληρώθηκαν άφησαν το αποτύπωμά τους, ενώ όσες συνεχίζονται συμπληρώνουν αυτόν τον χάρτη εμπειριών, αφήνοντας χώρο για νέες αναγνώσεις και προσδοκίες.
Φάουστ & Τρεις Αδελφές
Τα δύο έργα παρουσιάστηκαν από το Εθνικό Θέατρο, στο Κτήριο Τσίλλερ, σε σκηνοθεσία Άρη Μπινιάρη και Μαρίας Μαγκανάρη αντίστοιχα, με κοινή συνιστώσα τις προσδοκίες, τον χρόνο, τις σχέσεις και την επίμονη ανθρώπινη επιθυμία για «κάπου αλλού», που ίσως δεν υπάρχει.
Και στα δύο έργα υπάρχει ψυχογραφική εμβάθυνση, αλλά με εντελώς διαφορετικό τρόπο: ο Άρης Μπινιάρης στον «Φάουστ» χρησιμοποιεί την ψυχανάλυση, ενώ η Μαρία Μαγκανάρη στις «Τρεις Αδελφές» δίνει έμφαση στον χρόνο, στη μνήμη και στην καθημερινότητα των τσεχωφικών χαρακτήρων. Οι φιλοσοφικές συζητήσεις και αναζητήσεις λειτουργούν ψυχοθεραπευτικά για τους ήρωες, που κλειδώνονται στον χρόνο.
Ο Άρης Μπινιάρης κάνει μια εις βάθος ανάγνωση του έργου του Goethe και τοποθετεί τον πρωταγωνιστή –εκφραστικός και ευέλικτος ο Χάρης Φραγκούλης– στο ντιβάνι του ψυχαναλυτή Εωσφόρου, σε μια αγωνιώδη καταβύθιση στο ανεξερεύνητο μέχρι τώρα ασυνείδητό του. Οι κρυφές δυνάμεις της ανθρώπινης ψυχής, οι ασυνείδητες επιθυμίες και τα καταπιεσμένα ένστικτα, οι φόβοι και οι ενοχές, η διχοτόμηση ανάμεσα σε σώμα και πνεύμα, εκφράζονται σε μια καλλιτεχνική-δραματουργική φόρμα εικαστική, μουσική, χορογραφική και διονυσιακή/εκστατική, ως μια «επανεκκίνηση» του μύθου.
Στις «Τρεις Αδελφές», η Μαρία Μαγγανάρη, σκηνοθετικά συνεπής, αφουγκράζεται τους χαρακτήρες και αναδεικνύει την ευαίσθητη, εύθραυστη ανθρώπινη πλευρά τους σε συνθήκη αναμονής πάνω και γύρω από μια κεντρική κυκλική πλατφόρμα, σύμβολο της αέναης ζωής σε κυκλική κίνηση.
Διατηρώντας την ατμόσφαιρα και τον πυρήνα, αναπλάθει το έργο επανασχεδιάζοντας το σκηνικό πλαίσιο, στο οποίο οι χαρακτήρες δρουν ευρισκόμενοι σε μια οξύμωρη φαινομενική αδράνεια, με τον χρόνο να κινείται αντιστρόφως ανάλογα ανάμεσα στην έξω και έσω ομάδα. Για τις τρεις αδελφές, οι χρονικές περίοδοι θα είναι πάντα μοιρασμένες και συνδεδεμένες με το προφίλ/διάθεση/συμπεριφορά καθεμιάς.
Η Όλγα (Αμαλία Καβάλη) θα είναι πάντα η πρωτότοκη, θα κουβαλά τα οικογενειακά βάρη και τις ευθύνες, και γι’ αυτό θα ζει στο παρελθόν (η μνήμη) και θα γίνεται η φωνή της νοσταλγίας μιας παλαιάς τάξης πραγμάτων. Η Όλγα δεν επιλέγει ακριβώς το παρελθόν· το παρελθόν την επιλέγει. Η Μάσα (Μαρία Σκουλά) θα αναμετριέται με το παρόν (το συναίσθημα), γιατί είναι η μεσαία. Το παρόν για εκείνη είναι κάτι που πρέπει να αντέξει, αλλά ταυτόχρονα και κάτι που θέλει να υπερβεί. Η Ιρίνα (Νάνσυ Σιδέρη), η μικρή, θα ονειρεύεται το μέλλον (η ελπίδα), που όμως δεν το προλαβαίνει γιατί ο χρόνος το ματαιώνει.
Και οι δύο παραγωγές αποτελούν ως επί το πλείστον δουλειές συνόλου και ακολουθούν νέες φόρμες στο Εθνικό Θέατρο: πρόκειται δηλαδή όχι απλώς για αναβιώσεις κλασικών κειμένων, αλλά για πιο σύγχρονες, τολμηρές ερμηνευτικές αναγνώσεις, με άξονα την ανθρώπινη ύπαρξη.
- Ο κύκλος των παραστάσεων έχει ολοκληρωθεί.
Σαλόνια Γλώσσας
Έναν νέο κύκλο γνωριμίας με τη σύγχρονη ελληνική γραφή για το θέατρο, με τίτλο «Σαλόνια Γλώσσας», έχει εγκαινιάσει το Εθνικό Θέατρο, με την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα να γίνεται ένα κάλεσμα σε ανοιχτό χώρο δημιουργικής συνάντησης.
Στο πλαίσιο αυτό, το κοινό έρχεται σε επαφή με πρωτότυπες σκηνικές παρουσιάσεις με διεπιστημονικό υπόβαθρο, ενώ αναπτύσσεται ένας διάλογος με δημιουργούς, επιστήμονες και καλλιτέχνες από διαφορετικά πεδία των τεχνών. Έννοιες που αφορούν το σύμπαν, το οποίο δεν είναι στατικό αλλά δυναμικά εξελισσόμενο, τον κοσμικό χρόνο, το Big Bang, τις κοσμικές δομές, την υπαρξιακή διάσταση της κλιματικής κρίσης, τους προβληματισμούς για την ανθρωπότητα και το μέλλον της, εμπλέκονται με τη θεατρική γραφή και κοινοποιούνται σωματικά και εκφραστικά, μετατρέποντας το ανοίκειο σε οικείο.
- Στις 25 Ιανουαρίου στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Κτηρίου Τσίλλερ προσκεκλημένη είναι η θεατρική συγγραφέας και ποιήτρια Γλυκερία Μπασδέκη. Θα μοιραστεί ένα απόσπασμα από το εν εξελίξει έργο της «μάμα», ένα θεολογικό θρίλερ που ακροβατεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη μεταφυσική. Καλεσμένος της δημιουργού στη συζήτηση που θα ακολουθήσει, ο σκηνοθέτης Γιάννης Σκουρλέτης.
Cow | Deer
Η ηχητική περφόρμανς των Kate MItchell, Nina Segal και Melanie Wilson, η οποία θα μπορούσε να αποτελεί ηχητική εγκατάσταση-μέρος έκθεσης στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης («Why Look at Animals? ∆ικαιοσύνη για τη µη Ανθρώπινη Ζωή»), μας μεταφέρει από τον λόγο στην ακρόαση, συστήνοντάς μας την τέχνη της δημιουργίας και ηχογράφησης ηχητικών εφέ που συγχρονίζονται με την κινούμενη εικόνα, το Foley.
Ο προβληματισμός της παράστασης εστιάζει στο οικοσύστημα που διαταράσσσεται και είναι εύθραστο, στα δικαιώματα των ζώων, ενώ μας υπενθυμίζει τη συνύπαρξη του ανθρώπου με τους έμβιους οργανισμούς. Παρότι οι σύγχρονες μορφές τέχνης ανήκουν στις παραστατικές, πόσο έτοιμοι είναι οι θεατές για να αντιληφθούν τον ήχο ως λόγο;
- Ο κύκλος των παραστάσεων έχει ολοκληρωθεί.
Απόρρητο
Τεχνητή νοημοσύνη και θέατρο, η εν δυνάμει νέα τάξη πραγμάτων, μας μεταφέρει επί σκηνής προβληματισμούς για την αποκωδικοποίηση της σκέψης: πώς σκέφτομαι, πώς μαθαίνω, πώς επικοινωνώ σε έναν αλματώδη χωροχρόνο, πόσο ελευθέρος είμαι και πώς ο λόγος μπορεί να φέρει στην επιφάνεια μύχιες σκέψεις και κρυφές προσωπικές αλήθειες που αγγίζουν όρια αποδοχής.
Σύγχρονο δημιούργημα του Ivan Vyrypaev, που μεταφέρει δυναμικό και δραστικό κοινωνικό λόγο τοποθετημένο επί σκηνής σε λιτούς λειτουργικούς ρυθμούς, με την επιβαλλόμενη χρήση video art να εστιάζει στην ανάδειξη της διαφοράς της ανθρώπινης συμπεριφοράς και της συμπεριφοράς-προϊόν τεχνητής νοημοσύνης, με θέματα κοινωνικής, ιστορικής, οικονομικής, επιστημονικής φύσης.
Η Ταμίλα Κουλίεβα στο τιμόνι της σκηνοθεσίας του έργου, με παράλληλη απόδοση ρόλου με ερμηνευτική δωρικότητα, ακολουθείται τρόπον τινά από τη Μαριάννα Κιμούλη και τον Χρήστο Στέργιογλου.
- Ο κύκλος των παραστάσεων έχει ολοκληρωθεί.
Άρωμα Γυναίκας
Θεατρική μεταφορά του λογοτεχνήματος που έγινε γνωστό κυρίως μέσω του κινηματογράφου, με στέρεες καθαρές ερμηνείες από τον Άκη Σακελλαρίου στον ρόλο του Φάουστο, τυφλού πρώην αξιωματικού του ιταλικού στρατού, και τον Προκόπη Αγαθοκλέους στον ρόλο του ευγενικού, συνεσταλμένου «Τσίτσο».
Ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης παραδίδει μια εύληπτη παράσταση, της οποίας η πλοκή, αν και δεν έχει χολιγουντιανή εσάνς, ξετυλίγεται με ροή –αν και σε σημεία πλατειάζει–, ενώ οι χαρακτήρες μας δίνονται ολοκληρωμένοι, με τις συναισθηματικές αλλαγές να είναι εμφανείς. Το ταξίδι που κάνει ο Φάουστο με τη συνοδεία του νεαρού «Τσίτσο» είναι μια πορεία εσωτερικής κάθαρσης, ένα είδος «αυτό-καθόδου».
Ο Φάουστο, παγιδευμένος ανάμεσα στην τυφλότητά του και την ψυχική του κατάρρευση, αλλά και τις στιγμές ευαισθησίας, απόλαυσης και ανθρώπινης τρυφερότητας που διστάζει να αποδεχτεί, προσπαθεί να βρει μια διέξοδο από την προσωπική του άβυσσο. Η σχέση των δύο ανδρών, η οποία φαίνεται και σκηνικά να είναι δεμένη και άρτια, εξελίσσεται από μια τυπική στρατιωτική ανάθεση σε μια βαθύτερη, δύσκολη αλλά ειλικρινή ανθρώπινη σύνδεση. Η Ξένια Καλογεροπούλου –με οικεία και ζεστή ερμηνεία ως θεία του Φάουστο– και η Μαριάννα Πουρέγκα (Σάρα) αποτελούν τις δύο γυναικείες παρουσίες που αρωματίζουν τη ζωή του πρωταγωνιστή.
- Στο Θέατρο Βρετάνια
Οιδίποδας
Σύγχρονη πρόταση-οπτική από τον Robert Icke, ο οποίος διαβάζει τον μύθο και τον μεταγράφει σε πολιτικό πλαίσιο που εξελίσσεται σε ψυχοκοινωνικό. Εν αναμονή εκλογικών αποτελεσμάτων, όπου ο χρόνος μετράει αντίστροφα, η μέτρηση, με την εύστοχη και ευρηματική χρήση του ψηφιακού ρολογιού, είναι αντίστροφη, με την κορύφωση της πλοκής λίγο πριν από την λήξη να γίνεται ραγδαία.
Ο Νίκος Κουρής στον ρόλο του Οιδίποδα, σε μια εσωτερική ερμηνεία, περνάει όλα τα στάδια από την άγνοια στη γνώση που τον τυφλώνει. Η Καρυοφυλιά Καραμπέτη στον ρόλο της Ιοκάστης κινείται ερμηνευτικά σε γνωστά δραματικά μονοπάτια, σε έναν όμως πιο σύγχρονο τόπο, ενώ η Ράνια Οικονομίδου, προεξάρχουσα ως Μερόπη (θετή μητέρα του Οιδίποδα), κερδίζει με τη μεστότητα, το συναισθηματικό βάθος και το λεπτό χιούμορ. Συνεπής στον ρόλο του Κρέοντα ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος. Οι Κώστας Νικούλι, Σωκράτης Πατσίκας, Τάκης Σακελλαρίου, Χαρά Γιώτα, Γιώργος Ζιάκας, Γιάννης Τσουμαράκης και Δανάη-Αρσενία Φιλίδου συγκροτούν ένα τραπέζι μιας οικογενειακής και πολιτικής συνάθροισης που εκτρέπεται οριστικά.
Ουσιαστικά αυτό που θα χαρακτήριζε το έργο του Robert Icke δεν είναι ο μύθος αυτοκαθεαυτός με εστίαση στο Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα, αλλά ο φροϋδικός ψυχαναλυτικός μηχανισμός για τη διαμόρφωση του εαυτού και της προσωπικότητας. Άλλωστε, σε αυτή την αναθεώρηση του μυθού, παρακολουθούμε και την προβολή σύγχρονων θεμάτων-σημείων, όπως η λεκτική και σωματική κακοποίηση, το δικαίωμα στον σεξουαλικό αυτοπροσδιορισμό, αλλά και η σχέση διαφάνειας και εξουσίας.
- Στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών έως την 1η Φεβρουαρίου 2026
***
Η Επιλογή Μετράει…
Πολυαναμενόμενες πρεμιέρες, επιτυχημένες παραστάσεις που επιστρέφουν ανανεωμένες, μεταφορές κινηματογραφικών έργων στη σκηνή και σταδιακός μετασχηματισμός θεατρικών και πολιτιστικών χώρων χαρακτηρίζει το θεατρικό τοπίο. Μέσα σε αυτό το πλούσιο και συχνά καταιγιστικό πρόγραμμα, ο θεατής καλείται όχι απλώς να παρακολουθήσει, αλλά να επιλέξει συνειδητά.
Και εδώ γεννάται το ερώτημα: με τόσες επιλογές, πώς αποφασίζει κάποιος τι αξίζει πραγματικά να δει; Πώς μπορεί να αποφύγει τις βιαστικές ή επιφανειακές αποφάσεις όταν κατακλύζεται από υπερπροσφορά θεατρικών προτάσεων; Η σωστή επιλογή δεν αφορά μόνο το έργο, αλλά και τη διάθεση, τον χρόνο, τον χώρο και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την ίδια τη θεατρική εμπειρία.
Με λίγη προετοιμασία και μερικά χρήσιμα tips, μπορούμε να μετατρέψουμε μια απλή έξοδο σε ολοκληρωμένη πολιτιστική εμπειρία. Παρακάτω συγκεντρώσαμε όσα αξίζει να κάνεις –και όσα καλό είναι να αποφύγεις– όταν θελήσεις να επιλέξεις την επόμενη θεατρική σου παράσταση.
DOs
- Προτού κλείσεις, βρες πληροφορίες για την παράσταση: Έλεγξε ποιο είναι το κείμενο, ο σκηνοθέτης, η ομάδα παραγωγής, αν είναι επιτυχημένη επανάληψη ή νέα παραγωγή που να αξίζει τη θέαση.
- Διάλεξε παράσταση που να ταιριάζει με το γούστο και τη διάθεσή σου: Θες κάτι ανάλαφρο, όπως μια κωμωδία ή μια μουσικοθεατρική παράσταση, ή κάτι πιο απαιτητικό με προβληματισμό –ας πούμε ένα σύγχρονο κοινωνικό έργο– που χρήζει κριτικής σκέψης και συναισθηματικής εμβάθυνσης; Καλό είναι να γνωρίζεις το είδος θεάτρου που χαρακτηρίζει το έργο (κωμωδία, δράμα, σύγχρονη ή κλασική διασκευή κ.ά.). Διάβασε για το έργο, τον σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς. Γνωρίζοντας το περιεχόμενο και το ύφος της παράστασης σχηματίζεις ιδέα για το τι θα δεις.
- Κλείσε εισιτήριο νωρίς: Πολλές παραγωγές ανοίγουν προπώληση με περιορισμένες προσφορές (early bird), οπότε τα εισιτήρια εξαντλούνται γρήγορα. Πολλές επιτυχημένες παραγωγές επιστρέφουν ανανεωμένες. Αν έχασες κάτι που συζητήθηκε πέρυσι, φέτος ίσως είναι η ευκαιρία να το δεις. Έγκαιρη κράτηση σημαίνει καλύτερες value for money θέσεις.
- Γνώρισε τον χώρο, τη σκηνή, τη θέση σου, την πρόσβαση: Η θεατρική εμπειρία δεν είναι μόνο η παράσταση – και ο χώρος παίζει ρόλο. Επίλεξε χώρο με καλή ορατότητα, άνετες θέσεις και σωστή ακουστική, ώστε να απολαύσεις κάθε στιγμή. Αρκετοί πολιτιστικοί χώροι –όχι μόνο αμιγώς θεατρικοί– έχουν σχεδιάγραμμα με τη ζώνη, τον τομέα της αίθουσας και τις θέσεις.
- Δοκίμασε κάτι νέο με ανοιχτό μυαλό: Μην κλείνεις σε ένα μόνο είδος και μη μένεις μόνο σε μεγάλα ονόματα του χώρου. Η νέα σεζόν περιλαμβάνει και ανατρεπτικές παραγωγές, σύγχρονες προσεγγίσεις και διασκευές έργων και μικρότερα θέατρα προσφέρουν αξιόλογες και πρωτότυπες παραστάσεις. Η ανακάλυψη μιας άγνωστης ομάδας μπορεί να είναι η έκπληξη της σεζόν.
DON’Ts
- Μην αγοράζεις εισιτήριο χωρίς να γνωρίζεις τι «παίζεται»: Αν βλέπεις απλώς ένα όνομα μεγάλης παραγωγής, αλλά δεν σε ενδιαφέρει το έργο ή ο σκηνοθέτης, μπορεί να απογοητευτείς. Επίσης, αν δεν ξέρεις τι πραγματεύεται το έργο, κινδυνεύεις να αποξενωθείς ή να βαρεθείς.
- Ψάξε την υπόθεση: Ένα σύντομο διάβασμα της υπόθεσης μπορεί να αλλάξει εντελώς την εμπειρία σου. Λίγη έρευνα, συζήτηση με μύστες του θεάτρου και προσεκτική ματιά στο ρεπερτόριο μπορούν να σε οδηγήσουν σε θεατρικές στιγμές που θα θυμάσαι.
- Μην κρίνεις από τη φήμη. Μην παρασύρεσαι από την ποσότητα: Η ποιότητα των επιλογών σου είναι σημαντική, όχι το πλήθος των παραστάσεων που θα προλάβεις να δεις. Το ότι μια παράσταση είναι δημοφιλής ή συζητιέται δεν είναι πάντα εγγύηση προσωπικής απόλαυσης. Η υπερφόρτωση μπορεί να εξαντλήσει την απόλαυση.
- Μην επιλέγεις μόνο με βάση την ευκολία (π.χ. «είναι κοντά μου»): Ο «εύκολος» δρόμος μπορεί να οδηγήσει σε εμπειρία που δεν θα σε ικανοποιήσει πλήρως. Η ευκολία είναι σημαντική, αλλά η τέχνη αξίζει ένα μικρό ταξίδι ή λίγα ευρώ παραπάνω.
- Μην αγνοείς τις κριτικές και τις πρώτες εντυπώσεις: Αν μια παράσταση έχει μέτριες κριτικές, ίσως να το ξανασκεφτείς.
- Μην πηγαίνεις χωρίς διάθεση: Αν έχεις άσχημη διάθεση, είσαι stand by για κλήση ή δεν μπορείς να συγκεντρωθείς, τότε η παράσταση μπορεί να μη σε «αγγίξει» όπως αν την έβλεπες απερίσπαστη και καλοδιάθετη. Επιπλέον, δεν αρέσει σε κανέναν κατά τη διάρκεια της εμβύθισης στο έργο να ακουστεί ένα ενοχλητικό ντριν χωρίς να είναι το κουδούνι για το διάλειμμα. Το θέατρο είναι ζωντανή τέχνη. Η παραμικρή διάσπαση επηρεάζει ηθοποιούς, τεχνικούς και κοινό, καθώς σπάει η «σύμβαση» θεατή-ηθοποιού, ενώ διαταράσσεται η ατμόσφαιρα, ειδικά σε σκηνές έντασης ή σιωπής.
- Μην καθυστερείς σε παράσταση: Να θυμάσαι πως το θέατρο έχει παιδευτικό αλλά και ψυχαγωγικό χαρακτήρα, συνεπώς η συνέπεια στην ώρα έναρξης της παράστασης θεωρείται δείγμα σεβασμού προς την τέχνη, προς τους εργαζόμενους, προς το υπόλοιπο κοινό. Η αργοπορία, δηλαδή, δεν είναι απλώς πρακτικό ζήτημα, αλλά και πολιτισμικό. Στα μεγάλα θέατρα του εξωτερικού απαγορεύεται η είσοδος μετά την έναρξη, με το πρόγραμμα να ξεκινά ακριβώς στην ώρα του.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
10 Ερωτήσεις Αναζητούν την… Ιωάννα Μπουραζοπούλου
