Φεμινίστρια. Το δηλώνω. Είμαι. Πιστεύω στην ισότητα των δικαιωμάτων ανεξαρτήτως φύλου. Θεωρώ ότι ακόμα στη χώρα μας δεν έχει επιτευχθεί − παρά την τεράστια πρόοδο που έχει συντελεστεί όλες τις προηγούμενες δεκαετίες. Και στο μέτρο που μου αναλογεί, θέλω να συνεισφέρω στο να είναι πραγματικότητα για τα παιδιά μου και τα δικά τους παιδιά. Όσο το συντομότερο τόσο το καλύτερο. Έχει ήδη αργήσει.
Αυτός είναι ο δικός μου ορισμός. Αυτή είναι η δική μου τοποθέτηση. Ξέρω, πια, ότι είναι πιο δύσκολο να επιτευχθεί απ’ όσο νόμιζα κάποτε. Διόρθωση: κάποτε νόμιζα ότι το θέμα ήταν περίπου λήξαν!
Κάνω εικόνα τον εαυτό μου στο πανεπιστήμιο, βουτηγμένη στο προνόμιο της τύχης του να έχω μεγαλώσει σε ένα σπίτι όπου τα στερεότυπα ήταν μάλλον περιορισμένα, και με την ανωριμότητα της ηλικίας, να λέω ευθαρσώς: δεν είμαι φεμινίστρια. Κι αυτό γιατί δεν χρειάζεται να είμαι φεμινίστρια. Γιατί το βρίσκω προσβλητικό να βάζω τον εαυτό μου σε αυτή τη θέση: να αποδέχομαι έμμεσα ότι ισχύει κάτι διαφορετικό για εμένα απ’ ό,τι για τα αγόρια της γενιάς μου, του κύκλου μου, της τάξης μου. «Post-feminist» ήταν ο όρος που θυμάμαι ότι χρησιμοποιούσα − κι ένιωθα πολύ καλά με τον εαυτό μου.
Κοκκινίζω από ντροπή τώρα που το σκέφτομαι. Το μοιράζομαι μαζί σας, όμως, γιατί είναι διδακτικό. Δεν τα έλεγα όλα αυτά γιατί ήμουν ενάντια στην έμφυλη ισότητα. Το ακριβώς αντίθετο! Όμως οι δικές μου προσλαμβάνουσες ήταν τέτοιες που με έκαναν να βλέπω τον κόσμο γύρω μου μέσα από έναν παραμορφωτικό φακό. Έναν φακό που έκανε τα πράγματα να μοιάζουν καλύτερα απ’ ό,τι ήταν. Και οι παραμορφωτικοί φακοί είναι επικίνδυνο πράγμα − είτε μας κάνουν να βλέπουμε τα πράγματα πιο θετικά είτε πιο σκοτεινά και αμετακίνητα.
Το πρόβλημα είναι ότι πολύ συχνά πέφτουμε από τα σύννεφα. Πολύ συχνά αλλιώς είναι η πραγματικότητα και άλλα πράγματα νομίζουμε. Και η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που νομίζουμε και την αλήθεια είναι που γεννάει πολλά από τα μεγάλα «zags» της εποχής μας.
Με τα ζητήματα της έμφυλης ισότητας και της συμπερίληψης άρχισα να ασχολούμαι μια δεκαετία αργότερα. Με άλλη ωριμότητα, περισσότερες εμπειρίες, μια καλύτερη −αν και πάντα ατελή− αντίληψη του κόσμου γύρω μου. Καταλάβαινα πια ότι οι post-feminist φαντασιώσεις της πρώτης μου νιότης ήταν προϊόν της ευφορίας των 90s και early 00s στην Ελλάδα, αλλά και στον δυτικό κόσμο. Μιας περιόδου που ακόμη δεν έχουμε πλήρως ψυχολογήσει. Που είδε πραγματική εξέλιξη −ουσιαστική εξέλιξη− στη σχέση μεταξύ των φύλων και στη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Και από τη φόρα εκείνη, ίσως ξεχάσαμε ότι αυτή η εξέλιξη δεν ήταν γραμμική, δεν ήταν χωρίς κόστος, δεν αφορούσε όλες το ίδιο.
Κάπως έτσι, η απόσταση ανάμεσα στην υπόσχεση του post-feminism και στη βιωμένη πραγματικότητα άρχισε να λειτουργεί ως ένα ποτάμι που φουσκώνει.
Ξέρω ότι τα σημεία καμπής είναι δύσκολο να τα εντοπίσει κανείς. Δεν είναι μια στιγμή που τα αλλάζει όλα. Θυμάμαι όμως να βλέπω το 2016 βίντεο που είχε διαρρεύσει −το περιβόητο Access Hollywood tape− στο οποίο ο Donald Trump έλεγε για τις γυναίκες «grab them by the pussy», και να σκέφτομαι: μετά από αυτό αποκλείεται να κερδίσει. Δεν γίνεται, είναι απλώς αδύνατο. Είναι τόσο μακριά από το πού βρίσκεται ο κόσμος μας σήμερα. Δεν χρειάζεται να σας πω πόσο έξω έπεσα.
Ωστόσο, δεν θεωρώ ότι το ξέσπασμα του #MeToo στην Αμερική κάποιους μήνες αργότερα −και η ανάδειξη αυτών των ζητημάτων τα επόμενα χρόνια, άτσαλα, άκομψα, φανατικά κάποιες φορές, ατελώς άλλες− ήταν ασύνδετο από εκείνη τη στιγμή.
Το πρόβλημα είναι ότι πολύ συχνά πέφτουμε από τα σύννεφα. Πολύ συχνά αλλιώς είναι η πραγματικότητα και άλλα πράγματα νομίζουμε. Και η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που νομίζουμε και την αλήθεια είναι που γεννάει πολλά από τα μεγάλα «zags» της εποχής μας.
Μου το θύμισε αυτό η Στέλλα Κάσδαγλη στο πρόσφατο επεισόδιο του Big Zag που μόλις κυκλοφόρησε. Και της είμαι ευγνώμων γι’ αυτή την υπενθύμιση: πολλές φορές νιώθουμε ότι έρχεται από το πουθενά μια μεγάλη στροφή, ενώ δεν ήταν από το πουθενά, οι συνθήκες για την εκδήλωσή της επωάζονταν από καιρό. Είναι τα τυφλά μας σημεία εκείνα που πρέπει να μάθουμε να εντοπίζουμε καλύτερα, αν είναι να έρθουμε την επόμενη φορά λίγο πιο κοντά στον στόχο.
Είμαι πολύ περήφανη για τη συζήτηση που είχαμε με τη Στέλλα στο επεισόδιο αυτό. Είναι ίσως λιγότερο παθιασμένη απ’ ό,τι θα ήταν στο παρελθόν. Πιο ήσυχη, πιο προσεκτική, πιο πολύπλοκη, πιο αμήχανη. Δεν θα βρείτε σ’ αυτήν τα τσιτάτα που ως συνήθως κατακλύζουν μέρες που είναι τα social media − εύκολες ατάκες, έντονες, αφοριστικές. Εκείνες τις ατάκες που κινούν τα πλήθη και μαγνητίζουν τα likes − αλλά τελικά μας διχάζουν, μας δηλητηριάζουν, μας χωρίζουν σε φυλές και μας αποπροσανατολίζουν από αυτό που πραγματικά οφείλουμε να πετύχουμε.
Δεν περιμένω να συμφωνήσετε με όλα όσα θα ακούσετε − δεν χρειάζεται κιόλας. Αν όμως −ανεξαρτήτως φύλου− συμμερίζεστε τον στόχο, και πιστεύω ότι λίγοι και λίγες από εσάς δεν τον συμμερίζεστε, πιστεύω θα βρείτε στη συζήτησή μας χρήσιμα πράγματα για το πώς θα πάμε παρακάτω.
Από μια φεμινίστρια με αγάπη.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
AI, Πόλεμος και οι Κανόνες της Νοημοσύνης
Αλέξης Πατέλης και «Η Μεγάλη Επιστροφή»: Πώς Χτίζεται Ξανά η Εμπιστοσύνη;
