Ας μιλήσουμε για το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Σε καιρούς έντασης, αβεβαιότητας και γεωπολιτικής ασάφειας, είναι χρήσιμο να ξαναθυμηθούμε τι σημαίνει για την ασφάλειά μας.
Η αρχή της συλλογικής άμυνας που αποτυπώνεται στο Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βόρειου Ατλαντικού έχει σήμερα μεγαλύτερη σημασία από ποτέ − ιδιαίτερα για μια χώρα όπως η Ελλάδα: «Η αρχή της συλλογικής άμυνας βρίσκεται στον πυρήνα της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ. Αποτελεί μια μοναδική και διαχρονική αρχή που ενώνει τα μέλη, δεσμεύοντάς τα να προστατεύουν το ένα το άλλο, ενισχύοντας την αλληλεγγύη εντός της Συμμαχίας». Τι σημαίνει στην πράξη; Με απλά λόγια, ότι μια επίθεση εναντίον ενός συμμάχου είναι επίθεση εναντίον όλων.
Η αμφιβολία που επιλέγει να σπείρει σε αυτή τη χρονική συγκυρία ο Trump δεν είναι απλώς θεωρητική, είναι επικίνδυνη. Κι αυτό γιατί η μεγαλύτερη δύναμη του ΝΑΤΟ είναι ακριβώς η αξιοπιστία του ως μηχανισμού αποτροπής.
Ο Donald Trump δεν έχει κρύψει, διαχρονικά, τη δυσπιστία του ως προς τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ. Μπορεί να μην απειλεί ανοιχτά με αποχώρηση −κάτι που τεχνικά θα ήταν σύνθετο− ωστόσο, πέρα από το να πιέζει για μεγαλύτερη συνεισφορά των υπολοίπων, σπέρνει πλέον και αμφιβολίες ως προς τη δέσμευση των ΗΠΑ στην εφαρμογή του Άρθρου 5. Πρόσφατα επανέλαβε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημά του με το ΝΑΤΟ είναι πως δεν είναι σίγουρος ότι οι σύμμαχοι θα έρθουν σε βοήθεια των ΗΠΑ, αν αυτές το χρειαστούν.
Στο σημείο αυτό ας φρεσκάρουμε τη μνήμη μας. Η μοναδική φορά στην ιστορία που ενεργοποιήθηκε το Άρθρο 5 ήταν μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, όταν στρατιώτες από χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ πολέμησαν και −πολλοί εξ αυτών σκοτώθηκαν− στο πλευρό των Αμερικανών στο Αφγανιστάν. Η δε αμφιβολία που επιλέγει να σπείρει σε αυτή τη χρονική συγκυρία ο Trump δεν είναι απλώς θεωρητική, είναι επικίνδυνη. Κι αυτό γιατί η μεγαλύτερη δύναμη του ΝΑΤΟ είναι ακριβώς η αξιοπιστία του ως μηχανισμού αποτροπής.
Αν δεν έχουν τη βεβαιότητα οι σύμμαχοι ότι το Άρθρο 5 θα τηρηθεί, ανοίγει ο δρόμος για μια ασταθή και επικίνδυνη περίοδο όπου κάθε χώρα θα αναζητήσει δικούς της τρόπους προστασίας − είτε μέσω της αύξησης των στρατιωτικών της δαπανών είτε ακόμη και μέσω της δημιουργίας νέων συνασπισμών, διαταράσσοντας κάθε στρατηγική ισορροπία στην Ευρώπη και αλλού.
Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα η Ιταλίδα πρωθυπουργός Giorgia Meloni πρότεινε ανοιχτά την επέκταση των εγγυήσεων του Άρθρου 5 και προς την Ουκρανία ως μέτρο αποτροπής περαιτέρω ρωσικών επιθέσεων. Αυτή η πρόταση, αν και δεν έγινε δεκτή στη φάση αυτή, δείχνει πόσο ισχυρό παραμένει το ΝΑΤΟ ως αποτρεπτικός παράγοντας − αλλά και πόσο κρίσιμο είναι να διατηρείται η εμπιστοσύνη σε αυτόν του τον χαρακτήρα.
Καθώς η Ευρώπη παρακολουθεί σε μεγάλο βαθμό −αντί να συνδιαμορφώνει− τις τελευταίες εξελίξεις, τα ερωτήματα γίνονται ακόμη πιο επιτακτικά: Θα συνεχίσουν οι ΗΠΑ να τιμούν πλήρως τις συμμαχικές τους υποχρεώσεις ή θα θυσιαστεί η ευρωπαϊκή ασφάλεια στον βωμό προσωρινών γεωπολιτικών συμβιβασμών; Τι σημαίνει πρακτικά η ενεργοποίηση του Άρθρου 5 στη νέα τάξη πραγμάτων, καθώς κάθε μέλος αποφασίζει αυτόνομα πώς θα συνεισφέρει στην άμυνα; Πώς αντιμετωπίζει η Συμμαχία τις νέες προκλήσεις που προκύπτουν από την αλματώδη εξέλιξη της τεχνολογίας; Μπορεί, για παράδειγμα, μια κυβερνοεπίθεση να θεωρηθεί επίθεση που ενεργοποιεί το Άρθρο 5; Οι απαντήσεις είναι ακόμα θολές, πράγμα που επιδεινώνει τη στρατηγική αβεβαιότητα.
Η Ευρώπη σήμερα πρέπει να κατανοήσει ότι χωρίς μια ισχυρή και ξεκάθαρη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ κινδυνεύει να εισέλθει σε μια εποχή αβεβαιότητας, στρατιωτικών ανταγωνισμών και κλιμακούμενης έντασης που δεν συμφέρει κανέναν. Η λύση δεν είναι βέβαια μια ανεξέλεγκτη κούρσα εξοπλισμών, αλλά είναι σαφές πως οφείλουμε να ενισχύσουμε τις δικές μας αμυντικές δυνατότητες.
Διότι μόνο όταν μπορούμε να σταθούμε στα πόδια μας και να εγγυηθούμε τη δική μας ασφάλεια, θα μπορέσει η Ευρώπη να ληφθεί σοβαρά υπόψη ως ισότιμος και υπολογίσιμος εταίρος.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Σύλληψη İmamoğlu | Τέλος στην Επίφαση Νομιμότητας
