Δύο εβδομάδες μετά τη νίκη του Donald Trump στις αμερικανικές εκλογές και η είδηση αρχίζει να εδραιώνεται στη συλλογική συνείδηση. Οι αναλύσεις πληθαίνουν και οι εξηγήσεις για την καθίζηση των Δημοκρατικών και τη θριαμβευτική επίδοση των Ρεπουμπλικανών ποικίλλουν, ανάλογα με το τι θέλει κανείς να δει στα αποτελέσματα.
Η κατάσταση θυμίζει ένα είδος πολιτικού Ρόρσαχ τεστ – το διάσημο τεστ με τις κηλίδες μελάνης που χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι για να αναλύσουν προσωπικότητες. Ό,τι βλέπει κανείς στις εκλογές φαίνεται να εξαρτάται από τις προϋπάρχουσες απόψεις του.
Στην Ελλάδα, η επικρατούσα εξήγηση είναι πως καταδίκασε τους Δημοκρατικούς η «woke κουλτούρα». Εάν αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ή αποτελεί απλώς ένα βολικό αφήγημα για συγκεκριμένους σκοπούς είναι δευτερεύον. Άλλωστε, προσφέρεται ως τίτλος για μια viral επίδοση στα social media.
Άλλοι λένε πως οι Δημοκρατικοί έχασαν επειδή κινήθηκαν πολύ αριστερά. Άλλοι πως ξέχασαν την εργατική τάξη. Κάποιοι μιλούν για την αποτυχία τους να επικεντρωθούν στην οικονομία, ενώ άλλοι υποστηρίζουν πως υπερτόνισαν οικονομικά θέματα, παραμελώντας τα συναισθηματικά κίνητρα των ψηφοφόρων. Κάποιοι λένε ότι έχασαν γιατί ήταν πολύ κοντά στο Ισραήλ, άλλοι γιατί παραήταν κοντά στην Παλαιστίνη. Υπάρχει η άποψη πως η Kamala Harris απέτυχε γιατί δεν διαφοροποιήθηκε από τον Joe Biden, αλλά και η εντύπωση ότι δεν εκμεταλλεύτηκε επαρκώς το ιστορικό της διακυβέρνησής του. Οι εξηγήσεις πολλές – και συχνά αντιφατικές.
Το γιατί κάποιος επιλέγει μια εξήγηση έναντι μιας άλλης συχνά εξαρτάται από δύο παράγοντες: πρώτον, από τις απόψεις που είχε ήδη και τις οποίες θέλει να επιβεβαιώσει και, δεύτερον, από το αφήγημα που θεωρεί χρήσιμο για το μέλλον. Στην Ελλάδα, η επικρατούσα εξήγηση είναι πως καταδίκασε τους Δημοκρατικούς η «woke κουλτούρα». Εάν αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ή αποτελεί απλώς ένα βολικό αφήγημα για συγκεκριμένους σκοπούς είναι δευτερεύον. Άλλωστε, προσφέρεται ως τίτλος για μια viral επίδοση στα social media.
Για να μην παρεξηγηθώ, δεν υποστηρίζω ότι όλες αυτές οι απόψεις είναι αναληθείς. Κάποιες περιέχουν ψήγματα αλήθειας. Ωστόσο, η διάγνωση των αιτιών μιας εκλογικής νίκης ή ήττας απαιτεί χρόνο και ψυχραιμία. Δεν είναι μονοσήμαντη, και η βιασύνη να χαραχτεί μια νέα πορεία χωρίς προσεκτική ανάλυση του τι πραγματικά συνέβη μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερα πολιτικά αδιέξοδα.
Αντί να σπεύδουν σε μια βιαστική δεξιά, λαϊκιστική στροφή, τα κεντρώα κόμματα παγκοσμίως θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τα αποτελέσματα, να αφουγκραστούν τους πολίτες τους και να επαναξιολογήσουν τις προτεραιότητές τους.
Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί πως, παρά την εντύπωση που έχει δημιουργηθεί, η νίκη του Trump δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ιστορικά ως landslide. Αν τη συγκρίνουμε, για παράδειγμα, με τις εκλογές του 1984, ο Ronald Reagan κέρδισε σαρωτικά τον Walter Mandale, αφήνοντας μόνο την πολιτεία του Mandale, τη Μινεσότα, και την Περιφέρεια της Κολούμπια μπλε. Στη λαϊκή ψήφο, οι Ρεπουμπλικανοί προπορεύθηκαν τότε κατά 18,2% – όχι κάτι κοντά στο 2%. Αυτή ήταν μια πραγματική εκλογική συντριβή για τους Δημοκρατικούς. Αντιθέτως, η νίκη του Trump βασίστηκε σε ένα σχετικά στενό περιθώριο, με μικρές διαφορές στις κρίσιμες πολιτείες.
Η επιτυχία του Trump δεν είναι σίγουρα αμελητέα – υπήρξε αποφασιστική, αλλά δεν ήταν κατακλυσμιαία. Αντί να σπεύδουν σε μια βιαστική δεξιά, λαϊκιστική στροφή, τα κεντρώα κόμματα παγκοσμίως θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τα αποτελέσματα, να αφουγκραστούν τους πολίτες τους και να επαναξιολογήσουν τις προτεραιότητές τους. Αυτό που απαιτείται δεν είναι απλώς μια αλλαγή κατεύθυνσης, αλλά μια ειλικρινής προσπάθεια να συναντήσουν τους ψηφοφόρους εκεί όπου βρίσκονται, να κατανοήσουν τις ανησυχίες τους και να ανταποκριθούν σε αυτές με ουσιαστικό τρόπο.
Προτού χαράξουν πορεία για τα επόμενα 5-10 χρόνια, τα κόμματα θα πρέπει να πάρουν μια ανάσα, να διαβάσουν σωστά τα σύνθετα εκλογικά αποτελέσματα και να κατανοήσουν ότι οι βιαστικές αντιδράσεις δεν είναι η απάντηση σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Elon Musk: Ο Επιχειρηματίας του Πλανήτη
