Για τους αναγνώστες της αθηΝΕΑς που μας παρακολουθούν εδώ και χρόνια, το όνομα Jaron Lanier ίσως είναι γνώριμο.
Πατέρας του κλάδου της εικονικής πραγματικότητας και ένας απ’ τους πρωτεργάτες της Σίλικον Βάλεϊ, ο Lanier έχει υπάρξει ένας από τους πιο έντονους επικριτές των social media και του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν αυτήν τη στιγμή, και ένας από τους βασικούς technologists που εμφανίζονται στο πρόσφατο ντοκιμαντέρ του Netflix Social Dilemma, που έχει διχάσει, αλλά και έχει
Τι λέει ο Lanier; Ότι το μοντέλο διαφήμισης στο οποίο στράφηκαν τα κοινωνικά δίκτυα για να κεφαλαιοποιήσουν τις τεράστιες πλατφόρμες χρηστών που είχαν χτίσει είναι εξόχως προβληματικό. Ότι η διάθεση προϊόντων “δωρεάν” ίσως είναι το προπατορικό αμάρτημα του διαδικτύου. Ότι έτσι όπως έχουν εξελιχθεί τα social media, είναι σε θέση να λειτουργούν ως “αυτοκρατορίες τροποποίησης συμπεριφοράς” προς εκμετάλλευση για εμπορικούς, αλλά και άλλους σκοπούς.
Δεν χρειάζεται να είσαι Λουδίτης για να σε θορυβούν οι εξελίξεις των τελευταίων ετών
Για τα επιχειρήματα αυτά σας είχα γράψει σε μεγαλύτερο βάθος και σε παλαιότερο άρθρο μου. Σε ένα βαθμό, και με την “ποιητική αδεία” μιας ταινίας που είναι ντοκιμαντέρ με στοιχεία μυθοπλασίας, τα επιχειρήματα αυτά είναι που αναπαράγονται και διανθίζονται στο Social Dilemma. Κάποια είναι πιο πειστικά από άλλα, όλα μαζί όμως κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για μια κατάσταση που ήδη μοιάζει να έχει ξεφύγει από τον έλεγχό μας και για την οποία σίγουρα πρέπει να μιλήσουμε.
Διαβάζω λοιπόν με απορία μερικές από τις αντιδράσεις που προκάλεσε η ταινία σε κάποιους εγχώριους και διεθνείς technologists. Μου κάνει εντύπωση ότι κρίνουν την ταινία τόσο αυστηρά, ενώ παράλληλα είναι τόσο επιεικείς με τις τεχνολογίες, οι οποίες παρά τα αδιαμφισβήτητα καλά τους, μας έχουν αφήσει έκθετους σε μια σειρά από κινδύνους.
Γιατί, δεν χρειάζεται να είσαι Λουδίτης για να σε θορυβούν οι εξελίξεις των τελευταίων ετών. Ούτε χρειάζεται να έχεις έτοιμες τις λύσεις για να είναι χρήσιμη η παρατήρησή σου ως προς τι έχει πάει στραβά. Η γνώμη μου είναι ότι κινδυνεύουμε λιγότερο από “υπερβολικό φόβο” και περισσότερο από “υπερβολική άγνοια” σε σχέση με τον αντίκτυπο που θα έχει η τεχνολογία στη ζωή μας τα επόμενα χρόνια.
Κι αν η ταινία φαίνεται απλοϊκή, είναι ταυτόχρονα ένα επίκαιρο και απαραίτητο wake up call για να το ψάξουμε παραπάνω, να αλλάξουμε κάποιες συνήθειες και να πιέσουμε ώστε να είναι ο ψηφιακός κόσμος που μας περιμένει καλύτερος. Πριν να είναι αργά.
