Αν το μέλλον είναι ήδη εδώ, είμαστε έτοιμοι να το ζήσουμε;
Λίγες μόλις… σεζόν νωρίτερα, όταν ξεκινούσαμε το «Brave New Greece», μιλούσαμε για το μέλλον με όρους κανονικούς. Αναζητούσαμε τις μεγάλες τάσεις, τις τεχνολογίες που αναδύονταν, τις επιχειρηματικές ευκαιρίες που δημιουργούνταν, προσπαθώντας να καταλάβουμε τι από όλα αυτά έρχεται νωρίτερα. Ήταν μια άσκηση που κάθε γενιά κάνει με τον δικό της τρόπο. Κοιτάζει πίσω, προσπαθεί να διακρίνει τα μοτίβα που τη διαμόρφωσαν και στη συνέχεια στρέφει το βλέμμα μπροστά, αναζητώντας τα επόμενα.
Οι άνθρωποι της δεκαετίας του ’60 ίσως να μην μπορούσαν να προβλέψουν με ακρίβεια τους προσωπικούς υπολογιστές ή το διαδίκτυο, αλλά μπορούσαν να διαισθανθούν ότι η τεχνολογία θα συνέχιζε να αλλάζει τον κόσμο.
Όταν εγώ τελείωνα το σχολείο και έλαβα την πρώτη εκείνη πρόσκληση για εγγραφή στο Facebook –τότε που η πλατφόρμα απευθυνόταν ακόμη αποκλειστικά σε φοιτητές– δεν είχα ιδέα ότι μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία τα κοινωνικά δίκτυα θα επηρέαζαν εκλογές, οικονομίες, επιχειρηματικά μοντέλα, ανθρώπινες σχέσεις και, τελικά, τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα.
Ούτε φυσικά είχα συνειδητοποιήσει ότι εκείνο το πρώτο iPhone, που κάποιοι τεχνολογικά ανήσυχοι φίλοι περίμεναν με τόση ανυπομονησία, θα εξελισσόταν στη συσκευή μέσα από την οποία θα περνούσε ένα τεράστιο μέρος της ζωής μας.
Κι όμως, παρά το μέγεθος αυτών των αλλαγών, υπήρχε κάτι παρηγορητικό στον τρόπο με τον οποίο συνέβαιναν. Ακόμη και οι μεγάλες τεχνολογικές επαναστάσεις έμοιαζαν να αφήνουν στις κοινωνίες χρόνο να προσαρμοστούν, να δημιουργήσουν νέους θεσμούς, νέους κανόνες και νέες ισορροπίες. Σήμερα δεν είμαι βέβαιη ότι μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι θα συμβεί το ίδιο.
Tο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη κάνει ακόμη λάθη. Κάνει. Πολλά, αν και σημαντικά λιγότερα από πριν. Το πραγματικά κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί ήδη να εκτελέσει ένα αυξανόμενο εύρος γνωσιακών εργασιών αρκετά καλά ώστε να αρχίσει να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η οικονομία, η εργασία, η εκπαίδευση, η παραγωγή γνώσης και τελικά η ίδια η κοινωνία μας.
Πριν από λίγες ημέρες, ο Demis Hassabis, επικεφαλής της Google DeepMind, έκανε μια παρατήρηση που μου έκανε μεγάλη εντύπωση.
«You’ve got to take this seriously. My economist friends, I feel, are still not taking this seriously enough».
Η φράση αυτή δεν έχει τη συνήθη αυτοπεποίθηση των ανθρώπων της τεχνολογίας που μιλούν με καθαρό, σκέτο ενθουσιασμό για το μέλλον. Έχει κάτι από προειδοποίηση.
Και σας ακούω με μεγάλη προσοχή όλους εκείνους που λέτε ότι πρόκειται για «άλλη μια τεχνολογία», φέρνοντας ως επιχείρημα άλλο ένα παράδειγμα όπου ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης απέτυχε παταγωδώς. Την προηγούμενη εβδομάδα κυκλοφορούσε παντού το screenshot από τη συνομιλία με ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο που αδυνατούσε να μετρήσει σωστά τα γράμματα σε μια λέξη! Κάθε λίγες ημέρες εμφανίζεται ένα νέο στιγμιότυπο που αποδεικνύει ότι τα συστήματα αυτά εξακολουθούν να κάνουν λάθη που ακόμη και ένα παιδί στην Α’ Δημοτικού θα μπορούσε να αποφύγει.
Και είναι αλήθεια! Όμως δεν είναι ολόκληρη η αλήθεια. Το πρόβλημα είναι ότι συχνά συγχέουμε την ατέλεια μιας τεχνολογίας με το αν είναι ή δεν είναι σημαντική. Αντιθέτως, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη κάνει ακόμη λάθη. Κάνει. Πολλά, αν και σημαντικά λιγότερα από πριν. Το πραγματικά κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί ήδη να εκτελέσει ένα αυξανόμενο εύρος γνωσιακών εργασιών αρκετά καλά ώστε να αρχίσει να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η οικονομία, η εργασία, η εκπαίδευση, η παραγωγή γνώσης και τελικά η ίδια η κοινωνία μας. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δύσκολα θα μπορούσε πια να είναι αρνητική.
Αυτό που με απασχολεί ολοένα και περισσότερο δεν είναι μόνο η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία. Είναι το γεγονός ότι οι υπόλοιπες δομές της κοινωνίας δεν φαίνεται να επιταχύνονται με τον ίδιο ρυθμό. Τα εκπαιδευτικά συστήματα, οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις, ακόμη και οι κοινωνικές μας αντιλήψεις εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να λειτουργούν με λογικές που σχεδιάστηκαν για έναν διαφορετικό κόσμο. Και όσο μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα σε αυτά που τεχνολογικά γίνονται εφικτά και σε αυτά που οι θεσμοί μας είναι έτοιμοι να απορροφήσουν, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να κατανοήσουμε τι ακριβώς αλλάζει γύρω μας.
Tο μέλλον δεν συμβαίνει κάπου αλλού, σε κάποιον άλλον. Συμβαίνει ήδη, και εδώ, και σε εμάς. Και η τέταρτη σεζόν του «Brave New Greece» είναι η δική μας προσπάθεια να συναντήσουμε όλες αυτές τις αλλαγές.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η βαθύτερη αποστολή της τέταρτης σεζόν του «Brave New Greece» – σε απόλυτη σύμπνοια με την ανανεωμένη αποστολή της αθηΝΕΑς να είναι ένα μέσο ενημέρωσης «από το μέλλον». Γιατί αν κάτι γίνεται ολοένα πιο σαφές είναι ότι η μεγάλη ιστορία της εποχής μας δεν αφορά μια συγκεκριμένη τεχνολογία, έναν κλάδο ή μια καινοτομία. Αφορά τη μετάβαση. Τη μετάβαση της οικονομίας, της εργασίας, της υγείας, των υποδομών, των πόλεων και της καθημερινότητάς μας σε μια νέα πραγματικότητα που ακόμη διαμορφώνεται.
Στα επεισόδια αυτού του κύκλου που ξεκινά να προβάλλεται το Σάββατο 6 Ιουνίου στον ΑΝΤ1 θα μιλήσουμε για την υγεία που μετακινείται από τη θεραπεία στην πρόληψη. Για το πώς αλλάζουν οι πληρωμές, οι υποδομές, οι μετακινήσεις, οι πόλεις και οι προορισμοί. Για την τεχνητή νοημοσύνη και τις επιπτώσεις της στην εργασία, τη γνώση και τη λήψη αποφάσεων.
Γιατί το μέλλον δεν συμβαίνει κάπου αλλού, σε κάποιον άλλον. Συμβαίνει ήδη, και εδώ, και σε εμάς. Και η τέταρτη σεζόν του «Brave New Greece» είναι η δική μας προσπάθεια να συναντήσουμε όλες αυτές τις αλλαγές, όχι ως παθητικοί παρατηρητές, αλλά ως μέρος τους.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Το #BraveNewGreece Επιστρέφει στον ΑΝΤ1 για 4η σεζόν
Η Επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης Συμβαίνει σε Παράλληλους Κόσμους
