Ότι στην Ελλάδα ήμασταν “μπροστά” -για καλό και για κακό- σε μια σειρά από τάσεις που ξεδιπλώνονται τα τελευταία χρόνια στην πολιτική σκηνή διεθνώς, είναι μια διαπίστωση που ακούω συχνά.
Η άνοδος των άκρων, η ψήφος σε αντισυστημικά κόμματα, η ανάγκη απροσδόκητων κομματικών συνεργασιών, η ανάδειξη νέων κομμάτων και η καθίζηση των παραδοσιακών, όπως επίσης, φυσικά, και οι μεγάλης κλίμακας διαδηλώσεις, υπό την πίεση των οποίων οι κυβερνώντες λυγίζουν… Η επίδραση του κινήματος των “αγανακτισμένων” στην ψυχολογία του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου είναι κάτι που αναμφίβολα θα απασχολήσει τους ιστορικούς του μέλλοντος που θα μελετήσουν την παραίτησή του από την πρωθυπουργία.
Οι μαζικές διαδηλώσεις μοιάζει να ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια σε διάφορα σημεία του πλανήτη: Αϊτή, Αλγερία, Βολιβία, Βρετανία, Γαλλία, Γουινέα, Εκουαδόρ, Ιράκ, Καζακστάν, Καταλονία, Λίβανος, Ονδούρα, Χονγκ Κονγκ, Χιλή και, μόλις προ ημερών, Πακιστάν.
Οι αντιδράσεις συνδέονται με την οικονομική δυσφορία, την αίσθηση διαφθοράς των αξιωματούχων, ακόμα και κατηγορίες εκλογικής απάτης, οι αφορμές όμως, όπως η αύξηση της τιμής εισιτηρίων μετρό στη Χιλή ή ο φόρος στις κλήσεις μέσω WhatsApp στο Λίβανο, συχνά μοιάζουν επουσιώδεις. Ωστόσο, “δεν πρέπει να σταματάμε στη λεπτομέρεια της αφορμής ή της σπίθας”, αναφέρει η ιστορικός επαναστάσεων Mathilde Larrère σε συνέντευξή της που αναδημοσιεύει η Lifo. “Εκ πρώτης όψεως, οι αιτίες της οργής […] μπορεί να μοιάζουν ασήμαντες, αλλά πρέπει να δούμε ότι είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι.”
Οι εξηγήσεις που δίνονται για το πρόσφατο κύμα διαδηλώσεων, σύμφωνα με το ενδιαφέρον αφιέρωμα του Economist, είναι οικονομικές (διεύρυνση ανισότητας, “κακός καπιταλισμός”), δημογραφικές (π.χ. ότι βρίσκονται σε prime ηλικία διαμαρτυρίας όσοι ενηλικιώθηκαν και επηρεάστηκαν από την παγκόσμια οικονομική κρίση), αλλά ακόμα και συνωμοσιολογικές (ο δάκτυλος της Αμερικής, της Ρωσίας, της Κίνας και πάει λέγοντας).
Υπάρχουν όμως και τρεις βαθύτερες, εναλλακτικές εξηγήσεις που προτάσσει το άρθρο: η αίσθηση ότι “οι διαμαρτυρίες μπορεί να είναι πιο συναρπαστικές και διασκεδαστικές από την αγγαρεία της καθημερινότητας”, ευρύτερα συναισθήματα αδυναμίας των πολιτών απέναντι στα συστήματα εξουσίας, αλλά και το γεγονός ότι η αλληλεγγύη έχει γίνει… της μόδας.
Κι αν η λοιπόν η Ελλάδα μοιάζει να έχει γυρίσει σελίδα, με τις μαζικές κινητοποιήσεις των προηγούμενων ετών να ανήκουν στο παρελθόν, δεν είναι όμως καθόλου σίγουρο ότι την ίδια κατεύθυνση εξομάλυνσης θα ακολουθήσουν και οι άλλες χώρες που αυτή τη στιγμή βιώνουν κοινωνικές αναταραχές – ιδιαίτερα όσο οι παραπάνω παράγοντες εξακολουθούν να ισχύουν και τα κοινωνικά δίκτυα επιτρέπουν τη διάχυση μηνυμάτων και συμβόλων σαν τη φωτιά.
