Όταν οι παγκόσμιοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στη Βραζιλία τον Νοέμβριο που μας πέρασε, στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα, την COP30, οι ΗΠΑ δεν ήταν ανάμεσά τους − σε αντίθεση με την Κίνα. Το γεγονός αυτό και μόνο αντανακλά τη διαφορετική κατεύθυνση των δύο χωρών που ηγούνται στην παραγωγή και κατανάλωση ενέργειας.
Η πολιτική του ασιατικού γίγαντα επαναφέρει στη σκέψη μας −ίσως σε μια παρακινδυνευμένη αντιστοιχία− την ιστορία του αρχαίου του πολιτισμού. Αναπτύχθηκε παράλληλα με τη Δύση, χωρίς, ωστόσο, εκατέρωθεν επιρροές.
Την Εποχή των Φιλοσόφων (800-200 π.Χ.) στη Δύση, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης έθεταν τις βάσεις της λογικής και της δημοκρατίας. Στην Κίνα, ο Κομφούκιος και ο Λάο Τσε έθεταν τις βάσεις της κοινωνικής ηθικής και του ταοϊσμού. Ο δυτικός πολιτισμός βασίστηκε στην ανάλυση, τον ατομικισμό και την επιστημονική μέθοδο. Ο κινεζικός, εστίασε στην αρμονία του συνόλου, την ιεραρχία και τη συνέχεια − η Κίνα θεωρείται το αρχαιότερο κράτος με συνεχή ιστορία στον κόσμο.
Και οι δύο κόσμοι προσπαθούσαν να απαντήσουν στο ίδιο ερώτημα: «Πώς πρέπει να οργανωθεί μια κοινωνία;».
Παράλληλες Πορείες, Αντίθετες Κατευθύνσεις
Επιστρέφοντας στο τώρα και συγκρίνοντας την ενεργειακή πολιτική που ακολουθούν Κίνα και ΗΠΑ, μπορούμε και πάλι να μιλήσουμε για παράλληλες πορείες, αλλά και για εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις. Η Κίνα απομακρύνεται από τα ορυκτά καύσιμα ή, ακριβέστερα, επιταχύνει για να τα αντικαταστήσει με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ οι ΗΠΑ πολλαπλασιάζουν τις εξορύξεις τους. Κάτι που δεν επηρεάζει μόνο το κλίμα, αλλά μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με τους αναλυτές, και τις οικονομίες των δύο χωρών.
Ένα χαρακτηριστικό −μεμονωμένο− παράδειγμα αυτής της απόκλισης είναι εκείνο της Γιουρίκα στην Καλιφόρνια. Το τεράστιο υπεράκτιο αιολικό έργο που κατασκευαζόταν εκεί θα τροφοδοτούσε περισσότερα από 2 εκατομμύρια σπίτια. Όταν η κυβέρνηση Trump ακύρωσε πολύ μεγάλο μέρος της επιχορήγησής του, το έργο σταμάτησε. Η απόφαση αυτή της μη ομοσπονδιακής υποστήριξης είναι μία ανάμεσα στις πολλές στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ο πρόεδρος, άλλωστε, τις έχει χαρακτηρίσει «επικίνδυνες και αναξιόπιστες».
Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, στην Κίνα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κάθε άλλο παρά «αναξιόπιστες» είναι. Αντίθετα, αποτελούν στρατηγική επιλογή στο ενεργειακό της μείγμα. Πλέον, η χώρα ηγείται στον παγκόσμιο τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας − στο βιώσιμο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που σχεδιάζουν τις τελευταίες δεκαετίες, αποτελούν βασικό μέρος του.
Οι εξελίξεις στον ενεργειακό τομέα της χώρας είναι σε τέτοια τροχιά επιτάχυνσης που τα σχετικά μεγέθη διαφοροποιούνται από μέρα σε μέρα – και ίσως αυτό δεν αποτελεί υπερβολή. Μπορούμε, παρ’ όλα αυτά, να σχηματίσουμε μια εικόνα αυτής της εξέλιξης.
Η «Πράσινη» Κίνα σε Αριθμούς
- Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, η Κίνα ανέπτυξε περισσότερα έργα ηλιακής ενέργειας από ό,τι ο υπόλοιπος κόσμος μαζί. Το 74% όλων των μεγάλης κλίμακας αιολικών και ηλιακών έργων κατασκευάζονται εκεί, όταν στις ΗΠΑ κατασκευάζεται το 6%.
- Το 2024, η ανάπτυξη της καθαρής παραγωγής ενέργειας, με επικεφαλής την ηλιακή και την αιολική, κάλυψε το 84% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Στο πρώτο εξάμηνο του 2025, ξεπέρασε την αύξηση της ζήτησης, μειώνοντας τη χρήση ορυκτών καυσίμων κατά 2%.
- Από το 2015 έως το 2023, η χρήση ορυκτών καυσίμων στην τελική ενέργεια σε κτίρια, βιομηχανία και μεταφορές μειώθηκε κατά 1,7%. Η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 65%.
- Οι επενδύσεις σε μπαταρίες αποθήκευσης αυξήθηκαν κατά 69% μεταξύ των πρώτων εξαμήνων 2024-2025, ενώ οι επενδύσεις σε δίκτυα αυξήθηκαν κατά 22%. Η Κίνα αντιπροσωπεύει το 31% των παγκόσμιων επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια.
- Διαθέτει τον μεγαλύτερο στον κόσμο αγωγό έργων κατασκευής πυρηνικών αντιδραστήρων και σχεδιάζει την υλοποίηση ενός τεράστιου υδροηλεκτρικού έργου στο Θιβέτ, του μεγαλύτερου στον κόσμο.
- Οι κινεζικές εταιρείες υποβάλλουν περίπου το 75% των παγκόσμιων αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον τομέα της καθαρής ενέργειας. Το 2000, το ποσοστό ήταν μόλις 5%.
- Η φτηνή κινεζική τεχνολογία έχει επιτρέψει στο 25% των αναδυόμενων αγορών να ξεπεράσουν τις ΗΠΑ στην ηλεκτροδότηση τελικής χρήσης. Το 63% τις έχει ξεπεράσει στο μερίδιο της ηλιακής παραγωγής.
- Η προβλεπόμενη κινεζική παραγωγική ικανότητα ηλιακής ενέργειας το 2030 (1.255 GW) είναι κατά 65% υψηλότερη από την παγκόσμια ανάπτυξη ηλιακής ενέργειας στον χάρτη πορείας Net Zero του IEA (761 GW). Η Κίνα έχει πετύχει τον στόχο της για το 2030 (1.200 GW από ηλιακή και αιολική ενέργεια) ήδη από τα μέσα του 2024, δηλαδή έξι χρόνια νωρίτερα.
Να σημειωθεί, ωστόσο, πως η χώρα εξακολουθεί να κατασκευάζει παράλληλα νέους σταθμούς άνθρακα, όμως η αυξανόμενη καθαρή ενέργεια σημαίνει ότι αυτοί χρησιμοποιούνται λιγότερο.
Η Φθηνή Ηλεκτρική Ενέργεια Ισούται με Γεωπολιτική Δύναμη
Με αυτή τη χωρίς ιστορικό προηγούμενο έκρηξη κατασκευής ενεργειακών υποδομών εκ μέρους της Κίνας, το Πεκίνο επιδιώκει να διασφαλίσει τον ενεργειακό εφοδιασμό για εγκαταστάσεις υψηλής κατανάλωσης, κρίσιμες για την κυριαρχία σε αναδυόμενες βιομηχανίες του μέλλοντος.
Οι στόχοι του προέδρου Xi Jinping είναι να εξασφαλίσει μια σταθερή και άφθονη παροχή ενέργειας, να περιορίσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και να προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε αναπτυσσόμενες και ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική και τα προηγμένα υλικά − την ίδια ώρα που οι ανησυχίες ότι αυτοί οι τομείς στις ΗΠΑ ενδέχεται να περιοριστούν από την έλλειψη φτηνής ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται.
Γνωρίζουμε πια πως οι παγκόσμιοι στόχοι για το κλίμα απαιτούν περισσότερες, καλύτερες και φτηνότερες τεχνολογίες ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Ωστόσο, οι περισσότερες δεν βρίσκονται σε… καλό δρόμο ώστε να εξασφαλίσουν τις μεταβάσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας. Οι τομείς που είναι δύσκολο να απανθρακοποιηθούν, όπως η βαριά βιομηχανία και οι μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, εξακολουθούν να «αναζητούν» τεχνολογίες που θα γυρίσουν το τιμόνι σε άλλη κατεύθυνση.
Από την άλλη, οι παγκόσμιες συζητήσεις τονίζουν ολοένα και περισσότερο τον κρίσιμο ρόλο της καινοτομίας. Και οι κυβερνήσεις διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην επιτυχία της καινοτομίας για καθαρή ενέργεια. Στην Κίνα, η υποστήριξη στην καινοτομία έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες και στο μέλλον αναμένεται να ενισχυθεί − παίζοντας καθοριστικό ρόλο στις παγκόσμιες ενεργειακές μεταβάσεις.
Ωστόσο, η εμπειρία της δεν αποτελεί ένα ενιαίο σχέδιο για όλους. Κάθε χώρα πρέπει να χαράξει τη δική της πορεία, σύμφωνα με τους πόρους, τις ανάγκες και τις προτεραιότητές της. Όμως η Κίνα παρέχει ένα πολύτιμο σημείο αναφοράς − δείχνοντας τι είναι δυνατό όταν το μακροπρόθεσμο όραμα συνδυάζεται με ρεαλιστική, συντονισμένη δράση και διαρκή δέσμευση.
Ίσως το επιμύθιο αυτής της ιστορίας που βλέπουμε να εξελίσσεται να είναι ότι η «πράσινη» άνοδος στην Κίνα αμφισβητεί, τουλάχιστον, έναν διαρκή προβληματισμό: αυτόν που φέρνει αντιμέτωπες την ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Βρισκόμαστε σε Φούσκα AI; Το Hype και η Ελληνική Παγίδα
