Από την αναλογική εποχή στην ψηφιακή. Και σήμερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η φωτογραφία εξελίσσεται πάντα μαζί με την τεχνολογία − ίσως πιο άμεσα από κάθε άλλη μορφή τέχνης. Είναι η πρώτη που δοκιμάζεται, η πρώτη που αλλάζει.
Κι όμως, παραμένει μια αυτόνομη σφαίρα δημιουργίας. Γιατί κάθε φωτογραφία είναι μια απόφαση: τι κοιτάς, τι αφήνεις εκτός κάδρου, πότε πατάς το κουμπί.
Στη φωτογραφική στήλη της αθηΝΕΑς προσκαλούμε επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους να μας δείξουν τον κόσμο πίσω από τα κλικ της μηχανής τους, να μοιραστούν εικόνες αλλά και σκέψεις για τον τρόπο με τον οποίο συνομιλούν −και απαντούν− στις προκλήσεις της εποχής τους. Αυτή τη φορά, τη σκυτάλη παίρνει η Κωνστάνς Ζαφείρη.
Τι είναι αυτό που θα τραβήξει το βλέμμα και θα σας κάνει να σηκώσετε την κάμερα; Είναι ο φωτογράφος ένας καλλιτέχνης που φιλοσοφεί για μια στιγμή; Για όσο κρατάει ένα κλικ;
Με συναρπάζει αυτό που αποκαλύπτεται ξαφνικά μπροστά μου και έχει νόημα, έχει υπόσταση, έχει ομορφιά, αποτελεί μια οντότητα μέσα στο χάος των δυνατοτήτων της ζωής, μου επιβεβαιώνει πόσο ωραίο είναι να ζεις. Περπατάω στον δρόμο και ξαφνικά βλέπω κάτι που ξεχωρίζει, είτε γιατί αποτελεί μια θαυμαστή αισθητική φιγούρα γεμάτη άξονες, χρώμα, σχήμα, είτε επειδή συνιστά ένα σύστημα με καταπληκτικές προεκτάσεις στο δικό μου μυαλό. Μπορεί να είναι ένα καλώδιο ή μια απλή λακκούβα μέχρι μια περίπλοκη σκηνή, γεμάτη κίνηση, ανθρώπους, σύνθετα στοιχεία,
Δίνω μεγάλη σημασία στην αισθητική ευγένεια, στη λεπτότητα και στον σεβασμό προς το θέμα. Το ίδιο συμβαίνει και όταν δουλεύω σκηνοθετημένα· μέσα από το παιχνίδι και τον πειραματισμό ψάχνω κάτι που θα έχει νόημα για μένα. Σε κάθε περίπτωση, με ενδιαφέρει να ζω αντιστεκόμενη σε πνευματικές δεσμεύσεις και στεγανά και κατ’ επέκταση να δημιουργώ προς αυτή την κατεύθυνση.
Στο ταχέως εξελισσόμενο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης τίθενται κρίσιμα ερωτήματα γύρω από την αυθεντικότητα μιας φωτογραφίας − είτε πρόκειται για ρεαλιστική απεικόνιση είτε για καλλιτεχνική αποτύπωση. Πώς επηρεάζει αυτό το μέλλον της φωτογραφίας;
Νιώθω πως καθετί καινούργιο δημιουργεί φόβους και ερωτήματα και, γι’αυτό, χρειάζεται χρόνο για να πάρει τη θέση του στη ζωή. Για μένα το θέμα δεν είναι η φωτογραφία συγκεκριμένα, αλλά η τέχνη. Τι σημασία έχει πώς παράγεις μια εικόνα αν πρόκειται για ένα αποτέλεσμα με καλλιτεχνική αξία; Η τέχνη θα παραμείνει τέχνη και ο καλλιτέχνης θα συνεχίσει να εκφράζεται όπως και να ’χει, με όποιο μέσο και σε όποιες συνθήκες. Η καλλιτεχνική έκφραση είναι ανάγκη, κάτι σαν την αναπνοή.
Πιστεύω ότι η φωτογραφία θα συνεχίσει να εξελίσσεται, όπως συνέχισε να υπάρχει το θέατρο μετά τον κινηματογράφο και η ζωγραφική μετά τη φωτογραφία. Θα υπάρξει μια ανακατάταξη, αλλά τελικά όλα θα πάρουν τη θέση τους με νέα δεδομένα. Το πρόβλημα είναι στη διαστρέβλωση γεγονότων που αφορούν την ενημέρωση, αλλά νομίζω ότι αυτό γίνεται ήδη και με άλλους τρόπους, οπότε η ανθρωπότητα θα πρέπει να εξασκήσει την κριτική της ικανότητα – αλλά και να θέλει, βέβαια, να βλέπει την αλήθεια.
Η φωτογραφία σήμερα κινείται ανάμεσα στην ψηφιακή τεχνολογία και τη νοσταλγική γοητεία της αναλογικής εποχής. Πώς επηρεάζουν αυτές οι δύο τάσεις τον τρόπο που τραβάτε, επεξεργάζεστε και προσεγγίζετε τις εικόνες σας;
Έχω δουλέψει για χρόνια αναλογικά και στη λήψη και στην εκτύπωση· ειδικά η εκτύπωση είναι μια υπέροχη διαδικασία, ενώ στη λήψη μου λείπει πολύ ο έλεγχος του διαφράγματος με δαχτυλίδι πάνω στον φακό για άμεσο έλεγχο του βάθους πεδίου.
Έχω βολευτεί όμως πλέον ψηφιακά. Όλα είναι πιο γρήγορα πιο εύκολα και οικονομικά, η ποιότητα της ψηφιακής λήψης και εκτύπωσης είναι πλέον πολύ υψηλή, ενώ οι δημιουργικές δυνατότητες έχουν πολλαπλασιαστεί με τη χρήση προγραμμάτων. Αυτό που ακόμα παραμένει αναλογικό σε μένα είναι η λήψη με φιλμ, μεσαίο φορμά. Νιώθω ότι εκεί υπάρχει κάτι που δεν έχω μπορέσει να βρω αλλού.
Εκτυπώνετε τις φωτογραφίες σας;
Εκτυπώνω ψηφιακά πλέον όλες τις φωτογραφίες που θεωρώ ότι αποτελούν τη δουλειά μου, το portfolio μου. Θέλω να τις έχω σε fine art χαρτί, θέλω να μπορώ να τις χαίρομαι και να τις εκθέτω –η επικοινωνία με τον κόσμο είναι πολύ σημαντική για μένα– στην καλύτερη δυνατή εκδοχή του έργου. Υπάρχει τεράστια διαφορά στη λειτουργία ενός έργου όταν το βλέπεις σε οθόνη ή όχι σωστά τυπωμένο και όταν το βλέπεις εκτυπωμένο όπως εσύ, ο δημιουργός, το έχεις οραματιστεί.
Σε ποιους φωτογράφους έχετε «αδυναμία»; Θέλετε να αναφέρετε τους αγαπημένους σας;
Η Vivian Maier είναι πολύ αγαπημένη. Επίσης οι Robert Doisneau, Henri Cart
Τελικά, τι σημαίνει για εσάς η φωτογραφία; Καταγραφή και αποτύπωση της πραγματικότητας, «μεταμόρφωση» της πραγματικότητας, έκφραση, άσκηση «ύφους»;
Η ερώτηση αυτή είναι θαυμάσια γιατί ζητά από τον δημιουργό να απαντήσει με μια αλήθεια που πάντα πρέπει να έχει ως γνώμονα στην πορεία του, ενώ συχνά –και για πολλούς λόγους– απομακρύνεται από αυτήν. Η φωτογραφία είναι το μέσο που χρησιμοποιώ καθαρά για να εκφράσω την αγάπη μου για τη ζωή. Για την ασύγκριτη, εθιστική ικανοποίηση που νιώθω όταν έχω καταφέρει να δημιουργήσω μια καλή εικόνα, ένα έργο που σου ζεσταίνει την ψυχή και σου ενεργοποιεί κάτι μέσα σου.
***
Η Κωνστάνς Ζαφείρη ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Υποκύπτοντας στην ανασφάλεια και απαξίωση της καλλιτεχνικής ιδιότητας ως τρόπου βιοπορισμού, γεγονός που ισχύει κυρίως στην Ελλάδα, ασχολήθηκε για περίπου 13 έτη με τον χώρο του web design – multimedia programming. Το 2010 αποφάσισε να επιστρέψει σε αυτό που αγαπά και να βρει τρόπους να εργαστεί ως καλλιτέχνης φωτογράφος. Έχει λάβει μέρος σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει αποσπάσει διακρίσεις σε διεθνείς διαγωνισμούς φωτογραφίας. Διαθέτει τη δουλειά της στο ηλεκτρονικό της κατάστημα, ενώ το 2025 άνοιξε φυσικό κατάστημα με τα έργα της, σε πόστερ και φωτογραφικό χαρτί. Είναι μέλος του ΕΕΤΕ.
- Περισσότερες φωτογραφίες της Κωνστάνς Ζαφείρη μπορείτε να δείτε στις ιστοσελίδες:
Art porfolio: https://
More artworks & e-shop: https://inlenso.com
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Μπάμπης Κουγεμήτρος: «Η Φωτογραφία Είναι Ένα Παιχνίδι Ενηλίκων»
