Με αφορμή ένα συνέδριο για την ενίσχυση του coaching leadership που παρακολούθησα πρόσφατα, γεννήθηκαν μέσα μου σκέψεις που ξεπερνούν τα όρια της επαγγελματικής ζωής και αγγίζουν τον πυρήνα της ανθρώπινης ανάπτυξης. Τελικά, είναι όλοι φτιαγμένοι για να ηγούνται; Και αν όχι, πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε ανθρώπους δυνατούς, με αυτοπεποίθηση, χωρίς να τους πιέζουμε να μπουν σε καλούπια ηγεσίας;
Ζούμε σε μια εποχή όπου η ηγεσία προβάλλεται ως ιδανικό. Η αποφασιστικότητα, η πρωτοβουλία και η ικανότητα να οδηγεί κανείς τους άλλους συχνά παρουσιάζονται ως τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά επιτυχίας. Όμως, η σύγχρονη προσέγγιση της ηγεσίας –ιδίως μέσα από τη φιλοσοφία του coaching leadership– έρχεται να ανατρέψει αυτή τη μονοδιάστατη εικόνα. Ο ηγέτης δεν είναι πλέον εκείνος που επιβάλλεται, αλλά εκείνος που ενδυναμώνει. Δεν ξεχωρίζει επειδή υπερέχει, αλλά επειδή βοηθά και τους άλλους να εξελιχθούν.
Ένα παιδί που κρατά ισορροπίες, που ακούει, που συνθέτει απόψεις ασκεί μια μορφή ηγεσίας λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά σημαντική.
Ποιο Μοντέλο Ταιριάζει στα Παιδιά;
Αυτή η μετατόπιση είναι καθοριστική όταν σκεφτόμαστε τα παιδιά. Ήδη από τα μικρά τους χρόνια γίνονται ορατές οι διαφορετικές κλίσεις. Υπάρχουν παιδιά που αυθόρμητα παίρνουν τον ρόλο του καθοδηγητή, οργανώνουν το παιχνίδι ή μια ομαδική εργασία και εκφράζουν άνετα τις απόψεις τους. Υπάρχουν όμως και εκείνα που επιλέγουν να παρατηρούν, να σκέφτονται πιο εσωτερικά και να συμβάλλουν με τρόπο λιγότερο εμφανή, αλλά εξίσου ουσιαστικό.
Σε μια σχολική δραστηριότητα, για παράδειγμα, ένα παιδί θα βγει μπροστά για να συντονίσει, ενώ ένα άλλο θα μείνει πίσω, χτίζοντας αθόρυβα τη δομή, τη λεπτομέρεια και τη συνοχή της ομάδας. Αν το βλέμμα μας στραφεί μόνο στον πρώτο, ο δεύτερος κινδυνεύει να νιώσει αόρατος. Και κάπου εκεί, μέσα στη σκιά της δικής μας παράλειψης, γεννιέται μια βαθιά, σιωπηλή αμφιβολία για την αξία του.
Η αλήθεια είναι ότι η ηγεσία δεν είναι «ανώτερη» δεξιότητα. Είναι απλώς διαφορετική. Όταν το κατανοήσουμε, μπορούμε να αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε τα παιδιά όχι με βάση το ποιος «ηγείται», αλλά με το πώς συμβάλλει το καθένα. Ένα παιδί που κρατά ισορροπίες, που ακούει, που συνθέτει απόψεις ασκεί μια μορφή ηγεσίας λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά σημαντική. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι πώς θα κάνουμε όλα τα παιδιά ηγέτες, αλλά πώς θα τα βοηθήσουμε να νιώσουν δυνατά μέσα στον ρόλο που επιλέγουν.
Όλα ξεκινούν από το τι επιλέγουμε να φωτίσουμε. Όταν επιβραβεύουμε μόνο την πρωτοβουλία, ενισχύουμε μια περιοριστική αντίληψη. Όταν όμως αναγνωρίζουμε τη συνεργασία, την υπευθυνότητα, τη συνέπεια και την ενσυναίσθηση, δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου κάθε παιδί βρίσκει χώρο να ανθίσει.
Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν με τη λογική της σύγκρισης, μαθαίνουν να αξιολογούν τον εαυτό τους μέσα από τους άλλους και συχνά οδηγούνται είτε σε υπεροψία είτε σε ανασφάλεια.
H Αξία της Σωστής Αναγνώρισης
Η αίσθηση επάρκειας δεν μπορεί να εξαρτάται από έναν συγκεκριμένο ρόλο, αλλά από την επίγνωση ότι «έχω θέση και αξία εδώ». Ξεκινά από μικρά, καθημερινά βήματα. Όταν ένα παιδί ενθαρρύνεται να εκφράσει τη γνώμη του, να κάνει επιλογές, να αναλάβει μικρές ευθύνες, αρχίζει να χτίζει αυτοπεποίθηση. Έτσι, αποκτά σταδιακά τα εργαλεία που θα του επιτρέψουν να ηγηθεί, αν και όταν το θελήσει.
Εξίσου σημαντική είναι η καλλιέργεια της συνεργασίας. Όταν τα παιδιά μεγαλώνουν με τη λογική της σύγκρισης, μαθαίνουν να αξιολογούν τον εαυτό τους μέσα από τους άλλους και συχνά οδηγούνται είτε σε υπεροψία είτε σε ανασφάλεια. Αντίθετα, όταν η επιτυχία παρουσιάζεται ως συλλογικό αποτέλεσμα, μαθαίνουν να εκτιμούν τη συμβολή όλων. Μαθαίνουν να χαίρονται όχι μόνο για τη δική τους πρόοδο, αλλά και για την εξέλιξη των άλλων.
Συνεργατική Ηγεσία
Το coaching leadership προτείνει ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Έναν τρόπο σκέψης που δεν επιβάλλει, αλλά ενθαρρύνει. Που δεν δημιουργεί ανταγωνιστές, αλλά συνεργάτες. Σε αυτό το πλαίσιο, η ηγεσία δεν είναι υποχρέωση, αλλά δυνατότητα. Δεν είναι κάτι που πρέπει να αποδείξεις, αλλά κάτι που μπορείς να εξελίξεις.
Το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά είναι να τα βοηθήσουμε να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση. Να νιώθουν ότι έχουν φωνή, ότι μπορούν να συμμετέχουν, ότι αξίζουν ανεξάρτητα από τον ρόλο που επιλέγουν. Να ξέρουν ότι μπορούν να ηγηθούν όταν χρειαστεί, αλλά και να στηρίξουν όταν αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία.
Σε έναν κόσμο που αλλάζει με ρυθμούς που μας ξεπερνούν καθημερινά, η πραγματική δύναμη ανήκει σε εκείνους που ξέρουν να προχωρούν μαζί με τους άλλους. Και αυτή είναι μια δεξιότητα που αξίζει να καλλιεργήσουμε από τα πρώτα κιόλας βήματα της ζωής.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
