Εάν με ρωτούσες να σου πω τρία γράμματα που μου έρχονται πρώτα στο μυαλό μου σαν καταστάλαγμα από ένα διήμερο στη Νάουσα, θα σου έλεγα, στο δικό σου ταξίδι, να ξεκινήσεις με αυτά τα τρία.
Ξ, Όπως Λέμε Ξινόμαυρο
Η Νάουσα θεωρείται η «πατρίδα» του Ξινόμαυρου, μιας ποικιλίας που χαρακτηρίζεται από την ένταση, την πολυπλοκότητα και την ικανότητά της να παλαιώνει με χάρη στον χρόνο. Από τον 19ο αιώνα, όταν η αμπελοκαλλιέργεια άρχισε να αποκτά συστηματική μορφή, μέχρι σήμερα, το Ξινόμαυρο αποτέλεσε το διαβατήριο της περιοχής στον παγκόσμιο οινικό χάρτη. Οι πρώτες οικογένειες οινοποιών έβαλαν τα θεμέλια, κρατώντας ζωντανή την παράδοση σε δύσκολες εποχές και προσφέροντας κρασιά που συνδέθηκαν με την ταυτότητα της Νάουσας.
Η ποικιλία αυτή, σκληρή και απαιτητική στο αμπέλι, αλλά γενναιόδωρη στο ποτήρι, έδωσε τη βάση για να αποκτήσει η Νάουσα την Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ) και να θεωρείται σήμερα μια από τις σημαντικότερες οινοπαραγωγικές ζώνες της Ελλάδας.
Σήμερα, οινοποιοί δεύτερης, τρίτης, ακόμη και πέμπτης γενιάς, με πάθος πήραν τη σκυτάλη από τους γονείς τους και συνεχίζουν με σύγχρονη ματιά, αλλά και με βαθύ σεβασμό στο παρελθόν, την οινοποίηση αυτής της μοναδικής ποικιλίας, που έχει κάνει διάσημη τη Νάουσα αλλά και την ευρύτερη περιοχή.
Εκεί, στους πρόποδες της Νάουσας και στο μικρό αλλά όμορφο Πολιτιστικό Kέντρο Σχολής Αριστοτέλους, ακούσαμε και τον δήμαρχο Νάουσας Νίκο Κουτσογιάννη να τοποθετεί το Ξινόμαυρο ως δόρι που προελαύνει στον πόλεμο του οινοτουρισμού και τον πρόεδρο των οινοποιών Νάουσας Απόστολο Θυμιόπουλο να μας συστήνει στη νέα αλλά και παλιότερη γενιά των τοπικών οινοποιών.
Ι, Όπως Λέμε Ιστορία
Απέναντι από το πολιτιστικό αυτό κέντρο μπορείς να περιηγηθείς στις αρχαίες φυσικές σπηλιές όπου, σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, ο Αριστοτέλης δίδαξε τον Μέγα Αλέξανδρο αλλά και τους νέους της μακεδονικής Αυλής. Σε πολύ
κοντινή απόσταση βρίσκονται σημαντικά ιστορικά μνημεία που συνδέουν την αρχαία ιστορία της περιοχής με τη σύγχρονη εποχή, όπως ο Τάφος της Κρίσεως και των Ανθεμίων στον Κοπανό, καθώς και ο Τάφος του Λύσωνος Καλλικλέους στη Λευκαδία.
Κοντά, οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο των Αιγών (Βεργίνας), την πρώτη πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου, όπου βρίσκονται οι βασιλικοί τάφοι του Φιλίππου Β′ και του Αλέξανδρου Δ′, καθώς και τα ερείπια του ανακτόρου και του αρχαίου θεάτρου, μνημεία παγκόσμιας ακτινοβολίας που μαρτυρούν το μεγαλείο της Μακεδονικής Δυναστείας.
Πιο κοντά στη Νάουσα, η ίδια η πόλη αφηγείται την ηρωική της πορεία: το Μνημείο των Ηρωίδων στο ποτάμι της Αράπιτσας θυμίζει τη θυσία των γυναικών το 1822, ενώ τα διατηρημένα αρχοντικά και οι παλιές συνοικίες μαρτυρούν την οικονομική και πολιτιστική της άνθηση. Τέλος, η εμπειρία ολοκληρώνεται στο Άλσος του Αγίου Νικολάου, έναν χώρο όπου η φύση συναντά την ιστορία. Με τρεχούμενα νερά, πλατάνια και πέτρινες βρύσες, προσφέρει στον επισκέπτη ανάσα γαλήνης και αίσθηση συνέχειας, από τον αρχαίο στοχασμό του Αριστοτέλη έως τη σύγχρονη ζωή της Νάουσας.
Ν, Όπως Λέμε Νερό
Πριν ανέβεις και μπεις στην πόλη της Νάουσας, θα ακούσεις τον ήχο του νερού ή τουλάχιστον, λόγω της έντονης βλάστησης που θα παρατηρήσεις, συνειρμικά θα καταλάβεις την παρουσία αυτού του τόσο πολύτιμου στοιχείου που δίνει ζωή στη φύση, στους ανθρώπους και στην ευρύτερη περιοχή, ήδη από τα αρχαία χρόνια.
Η Νάουσα είναι ένας τόπος που ζει με το νερό. Ο ποταμός Αράπιτσα, με τις πηγές του μόλις λίγα χιλιόμετρα από την πόλη, χαρίζει δροσιά και ζωή στη φύση και στους ανθρώπους. Το καταπράσινο Άλσος του Αγίου Νικολάου με τα πλατάνια και τα τρεχούμενα νερά αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αφθονίας. Από τα παλιά χρόνια, το νερό έφερε γονιμότητα στα εδάφη, τροφοδότησε αμπέλια και καλλιέργειες και στήριξε την ανάπτυξη της οινοποιίας.
Όμως, τα τελευταία χρόνια υψώνεται ένα σήμα κινδύνου: η κλιματική αλλαγή και η αυξημένη χρήση απειλούν τα αποθέματα, κάνοντας ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη προστασίας και σωστής διαχείρισης. Το νερό, που για αιώνες υπήρξε δώρο ζωής, σήμερα είναι ένα στοίχημα ευθύνης για το μέλλον της Νάουσας και του Ξινόμαυρου.
Σίγουρα μπορείς να προσθέσεις όσα ακόμη γράμματα θα ήθελες, αφού είμαι σίγουρος ότι η περιοχή θα σε ανταμείψει.
Πρόλαβα μέσα σε 36 ώρες και γνώρισα το Vaeni (ο Συνεταιρισμός που εξελίσσεται), το Κτήμα Κυρ Γιάννη, το Κτήμα Φουντή, το Οινοποιείο του Απόστολου Θυμιόπουλου –όπου είχαμε την τύχη να δοκιμάσουμε και κάποια από τα παλαιωμένα του κρασιά–, το Κτήμα Τασιώνα, με όλες τις γενιές παρούσες, το εμβληματικό οινοποιείο-μουσείο στη Στενήμαχο, αυτό της Οικογένειας Μπουτάρη, με τους δύο οινολόγους σε ρόλους ξεναγού.
Ξ. Ι. Ν. λοιπόν, όπως λέμε Ξινόμαυρο, και το ταξίδι ξεκινά.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Ghost Sake Bar: Δείπνο Μυστηρίου στο Κέντρο της Αθήνας
Σαντορίνη: Ο Παράδεισος του Οινοτουρισμού
Carpe Vinum Vol.15 | Το Μέλλον Επιταχύνει. Εμείς Τι Πίνουμε;
