Οι δομικές αδυναμίες αλλά και οι δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περίοδο αυξανόμενου γεωπολιτικού και οικονομικού ανταγωνισμού αναδείχθηκαν σε σχετικό πάνελ στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, που πραγματοποιήθηκε στους Δελφούς από τις 22 έως τις 25 Απριλίου.
Ο Κωνσταντίνος Μπίκας, Πρέσβης (ε.τ.), πρώην Επικεφαλής της ΕΥΠ και International Business Director στη Metlen Energy & Metals, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη υπήρξε «εξαιρετικά επιτυχημένη» ως προς τον αρχικό της στόχο –τη διασφάλιση της ειρήνης μετά τον Β′ Παγκόσμιο Πόλεμο–, ωστόσο η εξέλιξή της συνοδεύτηκε από αυξανόμενες προκλήσεις. Όπως σημείωσε, η ΕΕ δεν αποτελεί ομοσπονδιακό κράτος, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξη κοινής άμυνας και ενιαίας εξωτερικής πολιτικής, οι οποίες παραμένουν αρμοδιότητες των κρατών-μελών.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην απουσία ένωσης κεφαλαιαγορών, επισημαίνοντας ότι «τεράστια κεφάλαια παραμένουν εγκλωβισμένα σε καταθέσεις χαμηλής απόδοσης», σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου διοχετεύονται δυναμικά στην οικονομία και την καινοτομία. Παράλληλα, ανέδειξε το υψηλότερο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, τονίζοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη συνεργασία και ρεαλιστική στόχευση πολιτικών, προειδοποιώντας ότι η αδυναμία δημιουργίας θέσεων εργασίας και πλούτου ενδέχεται να ενισχύσει ακραίες πολιτικές τάσεις.
Ο ίδιος έδωσε έμφαση στη σύνδεση ανταγωνιστικότητας και κοινωνικής συνοχής, προειδοποιώντας ότι η απώλεια βιομηχανικής δραστηριότητας στην Ευρώπη –λόγω υψηλού ενεργειακού κόστους και επενδυτικών περιορισμών– έχει άμεσες επιπτώσεις στην απασχόληση και τη σταθερότητα των κοινωνιών. Υπογράμμισε ότι «η μεταφορά παραγωγής εκτός Ευρώπης και η αδυναμία αξιοποίησης κεφαλαίων, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, εντείνουν το χάσμα ανταγωνιστικότητας». Τόνισε επίσης ότι «η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας και δημοσιονομικής ενοποίησης περιορίζει τη δυνατότητα συλλογικής δράσης», ενώ προειδοποίησε πως η υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας συνιστά και ζήτημα ασφάλειας.
Όπως σημείωσε, «απαιτούνται πιο ευέλικτες μορφές συνεργασίας μεταξύ κρατών-μελών και λιγότερη ιδεολογική προσέγγιση, προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομική και πολιτική σταθερότητα».
«Η ΕΕ δεν αποτελεί ομοσπονδιακό κράτος, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξη κοινής άμυνας και ενιαίας εξωτερικής πολιτικής, οι οποίες παραμένουν αρμοδιότητες των κρατών-μελών».
Από την πλευρά του, ο Σταύρος Δρακουλαράκος, Director Communications Europe της Philip Morris International, σημείωσε ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, χαρακτηρίζοντάς την «ασπίδα» σε περιόδους κρίσεων, όπως η πανδημία και η ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η ανταγωνιστικότητα αποτελεί μια διαρκή διαδικασία και όχι μια μάχη με τέλος. Αναφερόμενος στην ;Eκθεση Ντράγκι, επισήμανε ότι ενώ υπάρχει σαφής κατεύθυνση πολιτικής, η υλοποίηση παραμένει περιορισμένη. Εντόπισε κενά στην καινοτομία και στις επενδύσεις, ενώ χαρακτήρισε το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο παράγοντα που συχνά λειτουργεί ανασταλτικά, «σαν μία μορφή φορολόγησης» που περιορίζει την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη.
Τόνισε την ανάγκη για «κατάλληλη και αναλογική» ρύθμιση που να στηρίζει και όχι να αναστέλλει την καινοτομία, επισημαίνοντας ότι στην Ευρώπη συχνά η ρύθμιση προηγείται της τεχνολογικής εξέλιξης, σε αντίθεση με άλλες αγορές. Υπογράμμισε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτες χώρες αποτελεί ταυτόχρονα ένδειξη ανοιχτότητας αλλά και στρατηγική αδυναμία, ενώ σημείωσε πως η οικονομική ισχύς της ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο επιρροής σε διεθνές επίπεδο.
«Η ανταγωνιστικότητα αποτελεί μια διαρκή διαδικασία και όχι μια μάχη με τέλος».
Σχετικά με τη συμβολή της Philip Morris International, ανέφερε ότι η εταιρεία επενδύει συστηματικά σε εναλλακτικά, λιγότερο βλαπτικά προϊόντα, επιδιώκοντας τη μετάβαση των καπνιστών σε νέες λύσεις, με σημαντικό μέρος των εσόδων της να προέρχεται πλέον από αυτές τις δραστηριότητες.
Η Mariana Bozesan, President της AQAL Capital και μέλος του Club of Rome, εστίασε στη διάσταση της εμπιστοσύνης και του φόβου, υποστηρίζοντας ότι η έλλειψή τους επηρεάζει καθοριστικά τη διάθεση επενδύσεων. Όπως σημείωσε, «σε ένα περιβάλλον πολλαπλών πλανητικών κρίσεων –από την κλιματική αλλαγή έως τη βιοποικιλότητα– απαιτείται μια πιο ολιστική και λιγότερο εγωκεντρική προσέγγιση».
Τόνισε ότι η Ευρώπη διαθέτει σημαντικές ευκαιρίες να κατευθύνει κεφάλαια σε τομείς όπως η καθαρή ενέργεια, η διατροφική ασφάλεια και οι μεταφορές, «επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα οικονομική ανάπτυξη και περιβαλλοντική προστασία, εφόσον ξεπεραστούν οι φόβοι που οδηγούν σε βραχυπρόθεσμη μεγιστοποίηση κέρδους».
«Η Ευρώπη υστερεί στην ανάπτυξη βασικών μοντέλων AI και κινδυνεύει να μείνει πίσω σε κρίσιμες τεχνολογικές εξελίξεις, την ώρα που άλλες δυνάμεις κινούνται ταχύτερα».
Υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση, ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, συχνά διαμορφώνεται υπό το βάρος φόβου και ελλιπούς κατανόησης των τεχνολογιών, γεγονός που περιορίζει την καινοτομία. Επισήμανε ότι «η Ευρώπη υστερεί στην ανάπτυξη βασικών μοντέλων AI και κινδυνεύει να μείνει πίσω σε κρίσιμες τεχνολογικές εξελίξεις, την ώρα που άλλες δυνάμεις κινούνται ταχύτερα». Τόνισε την ανάγκη για πιο ουσιαστική κατανόηση και αξιοποίηση της τεχνολογίας, προτείνοντας επενδύσεις σε τομείς όπως η καθαρή ενέργεια, η πυρηνική σύντηξη, η διατροφική ασφάλεια και οι νέες τεχνολογίες, με στόχο τόσο την οικονομική ανάπτυξη όσο και την αντιμετώπιση πλανητικών προκλήσεων.
Τη συζήτηση συντόνισε η Anja Wehler-Schoeck, Chair και Member of the Editorial Board / International Editor του Tagesspiegel.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Ηγεσία σε Πραγματικό Χρόνο: Όταν η Αλλαγή δεν Περιμένει
Εκπαίδευση και Παραγωγή: Το Νέο Στοίχημα των Δεξιοτήτων
Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών: Όταν το Παλιό Συναντά Δημιουργικά το Νέο
