Από τους διαγωνισμούς αδράνειας μέχρι τα wearables που βαθμολογούν τον ύπνο μας, η ξεκούραση φαίνεται πως έχει γίνει ακόμη μία επίδοση.
Στις 4 Ιουλίου, περίπου 300 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Lumphini Park, έναν από τους σημαντικότερους χώρους πρασίνου στην καρδιά της πολύβουης Μπανγκόκ, με έναν ασυνήθιστο στόχο. Να μην κάνουν απολύτως τίποτα.
Καθισμένοι σε πουφ και πτυσσόμενες καρέκλες ή ξαπλωμένοι σε ψάθες απλωμένες στο γρασίδι, κοίταζαν τον ουρανό, αγνάντευαν τη λίμνη, περιεργάζονταν κλαδιά δέντρων. Μερικοί αποκοιμήθηκαν. Ελάχιστοι κοίταξαν το κινητό τους. Όλοι τους, όμως, για μία ώρα δεν εκτελούσαν οδηγίες, ούτε είχαν κάποιο πρόγραμμα που έπρεπε να ακολουθήσουν.
Βρέθηκαν εκεί ανταποκρινόμενοι σε μια πρόσκληση που είχε κυκλοφορήσει μέσω Facebook και τους καλούσε να «καθίσουν ακίνητοι και να μην κάνουν απολύτως τίποτα», να «ξεφύγουν από την οθόνη τους», να «διαμαρτυρηθούν για τον καπιταλισμό» ή, απλώς, να «περάσουν μία ώρα όντας εντελώς άχρηστοι για το ΑΕΠ της χώρας».
Η Ξεκούραση Βαθμολογείται
Η ανάγκη να κάνουμε ένα διάλειμμα από τους εξαντλητικούς ρυθμούς της καθημερινότητας και να απομακρυνθούμε έστω για λίγο από τις οθόνες έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια στη διοργάνωση παράξενων εκδηλώσεων σε διαφορετικές γωνιές του κόσμου. Άλλοτε πρόκειται για ένα χαλαρό κάλεσμα σε πάρκο, όπως στην περίπτωση της Μπανγκόκ, και άλλοτε για κανονικούς διαγωνισμούς με κανόνες και νικητές.
Το Space-out Competition, για παράδειγμα, γεννήθηκε το 2014 στη Νότια Κορέα από την εικαστικό Woopsyang, έπειτα από το burnout που έπαθε η ίδια ενώ εργαζόταν σε διαφημιστική εταιρεία. Η ιδέα της ήταν να δημιουργήσει μέσα στην πόλη μια μικρή κοινότητα ανθρώπων που δεν κάνουν απολύτως τίποτα, ενώ γύρω τους όλοι συνεχίζουν να κινούνται και να εργάζονται. Στον διαγωνισμό, οι συμμετέχοντες μένουν για 90 λεπτά χωρίς να μιλούν, να κοιμούνται ή να χρησιμοποιούν το κινητό τους. Οι καρδιακοί παλμοί τους ελέγχονται ανά 15 λεπτά και ο νικητής αναδεικνύεται από τον συνδυασμό των μετρήσεων και της ψήφου του κοινού για το ποιος αποδίδει καλύτερα την εικόνα της αδράνειας. Το Space-out Competition έχει πλέον ταξιδέψει από τη Σεούλ και το Πεκίνο μέχρι το Ρότερνταμ, το Τόκιο, το Χονγκ Κονγκ και τη Μελβούρνη.
Στην Ολλανδία, σε μια άλλη περίπτωση με στόχο αποκλειστικά το διάλειμμα από την οθόνη του κινητού, δημιουργήθηκε το Offline Club. Η ιδέα ξεκίνησε από τρεις φίλους, έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο στην ολλανδική ύπαιθρο. Από το 2024, όσοι αποφασίζουν να συνδεθούν με το Offline Club και να αποσυνδεθούν από το κινητό συναντιούνται όχι μόνο στο Άμστερνταμ, αλλά και σε 20 πόλεις, κυρίως στην Ευρώπη. Παραδίδουν το κινητό τους στην είσοδο και περνούν την πρώτη ώρα σιωπηλά, διαβάζοντας, γράφοντας, ζωγραφίζοντας ή ενώνοντας κομμάτια παζλ. Τη δεύτερη ώρα, αντί να σκρολάρουν, κουβεντιάζουν μεταξύ τους. Σε μια από τις μεγαλύτερες δράσεις του στο Λονδίνο το Offline Club συγκέντρωσε στην κορυφή του Πρίμροουζ Χιλ περίπου 2.000 ανθρώπους, για να απολαύσουν το ηλιοβασίλεμα χωρίς μια θάλασσα από κινητά να τους κρύβει τη θέα.
Πολύ νωρίτερα, το 2010, όταν το στρες είχε ήδη καταλάβει σημαντικό χώρο στην καθημερινότητά μας, στη Μαδρίτη διοργανώθηκε το πρώτο ισπανικό πρωτάθλημα σιέστας. Συνολικά 360 άνθρωποι επιχείρησαν να κοιμηθούν για 20 λεπτά σε καναπέδες μέσα σε ένα θορυβώδες εμπορικό κέντρο. Οι διοργανωτές ήθελαν να υπερασπιστούν την παραδοσιακή μεσημεριανή ανάπαυση, υποστηρίζοντας ότι οι άνθρωποι είχαν γίνει τόσο αγχώδεις, ώστε δεν μπορούσαν πια να πάρουν ούτε έναν σύντομο υπνάκο.
O ύπνος βαθμολογείται, η γλυκόζη γίνεται γράφημα, η γήρανση παρακολουθείται, αλλά η ευεξία έχει μετακινηθεί από κάτι που αισθανόμαστε σε κάτι που πρέπει να «εκτελούμε σωστά».
Τα Διαλείμματα σε Αριθμούς
Το παράδοξο είναι πως, ενώ αναζητούμε τρόπους να κάνουμε ένα διάλειμμα από μια καθημερινότητα που μας εξαντλεί, ακόμη και την ώρα της ανάπαυσης δυσκολευόμαστε να αφήσουμε τον έλεγχο. Αντί να απαλλαγούμε για λίγο από τις επιδόσεις, μετράμε τα πάντα. Πόσες ώρες κοιμηθήκαμε, πόσο βαθύς ήταν ο ύπνος μας, πόσο γρήγορα χτυπούσε η καρδιά μας, πόσο στρεσαρισμένος ήταν ο οργανισμός μας.
Χρησιμοποιούμε έξυπνα ρολόγια, έξυπνα δαχτυλίδια και εφαρμογές παρακολούθησης του ύπνου. Συσκευές που καταγράφουν τη διάρκειά του, την κίνηση και τον καρδιακό ρυθμό και μετατρέπουν τα δεδομένα σε sleep scores και δείκτες που υπολογίζουν πόσο έχει ανακάμψει ο οργανισμός μας και πόσο έτοιμος είναι για την επόμενη ημέρα.
Η τάση αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Σε διεθνή έρευνα της Resmed για το 2026, στην οποία συμμετείχαν 30.000 άνθρωποι από 13 χώρες, σχεδόν τέσσερις στους δέκα ερωτηθέντες δήλωσαν ότι ελέγχουν τον ύπνο τους μέσω wearable τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παρακολούθηση προσωπικών δεδομένων σε βάθος χρόνου μπορεί να είναι χρήσιμη, προειδοποιούν όμως ότι δεν έχουν όλες οι μετρήσεις που εμφανίζονται στις οθόνες μας σαφή ερμηνεία ή άμεση πρακτική χρησιμότητα.
Επιπλέον, το Global Wellness Summit, παρουσιάζοντας τις τάσεις του 2026, επισημαίνει πως ο ύπνος βαθμολογείται, η γλυκόζη γίνεται γράφημα, η γήρανση παρακολουθείται, αλλά η ευεξία έχει μετακινηθεί από κάτι που αισθανόμαστε σε κάτι που πρέπει να «εκτελούμε σωστά».
Tο «δεν προλαβαίνω να σταματήσω» δεν αφορά μόνο όσα πρέπει πράγματι να κάνουμε, αλλά και όσα έχουμε μάθει να θεωρούμε αυτονόητο ότι οφείλουμε να προλάβουμε.
«Δεν Προλαβαίνω να Σταματήσω»
Η ξεκούραση, ο ελεύθερος χρόνος, ακόμη και η δεξιότητα να μην κάνεις τίποτα απαιτούν, πρώτα απ’ όλα, ευνοϊκές συνθήκες. Αν δουλεύεις σε δύο δουλειές για να πληρώσεις τους λογαριασμούς και μεγαλώνεις μόνος ή μόνη τρία παιδιά, το να ξαπλώσεις σε ένα πάρκο και να κοιτάξεις τον ουρανό δεν είναι καν επιλογή.
Η αδράνεια δεν είναι κουμπί που πατάς για να απενεργοποιήσεις όσα σε πιέζουν, ούτε υπόκειται σε οδηγίες χρήσης. Όμως, σε όσες ώρες μένουν πραγματικά δικές μας, συχνά βάζουμε και μόνοι μας τρικλοποδιές, μεγαλώνοντας διαρκώς τη λίστα με τις υποχρεώσεις της ημέρας ή αποδεχόμενοι στωικά την τυπική ή άτυπη διεύρυνση του εργασιακού μας ωραρίου. Γιατί, πολλές φορές, το «δεν προλαβαίνω να σταματήσω» δεν αφορά μόνο όσα πρέπει πράγματι να κάνουμε, αλλά και όσα έχουμε μάθει να θεωρούμε αυτονόητο ότι οφείλουμε να προλάβουμε.
Η εργασία είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τον Ιούνιο του 2026, το Eurofoundανακοίνωσε ότι ένας στους πέντε εργαζομένους στην Ευρωπαϊκή Ένωση δέχεται επαγγελματικά τηλεφωνήματα, μηνύματα ή emails εκτός ωραρίου αρκετές φορές τον μήνα. Η ψηφιοποίηση διευκόλυνε την επικοινωνία, αλλά μαζί της άνοιξε και μια μόνιμη δίοδο ανάμεσα στη δουλειά και στον προσωπικό μας χρόνο. Έτσι, ένα επαγγελματικό μήνυμα μπορεί να μας βρει στις δέκα το βράδυ, στο τραπέζι του Σαββάτου ή στον καναπέ του σπιτιού μας.
Το όριο έχει γίνει τόσο δυσδιάκριτο, ώστε 13 κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη ρυθμίσει το λεγόμενο «δικαίωμα στην αποσύνδεση», δηλαδή το δικαίωμα του εργαζομένου να μην απαντά σε επαγγελματική επικοινωνία εκτός ωραρίου χωρίς να υφίσταται αρνητικές συνέπειες. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Ελλάδα. Από το 2021, ο Ν. 4808/2021 προβλέπει ρητά για τους τηλεργαζόμενους το δικαίωμα να απέχουν πλήρως από την εργασία εκτός ωραρίου και να μην απαντούν σε τηλεφωνήματα, emails ή άλλης μορφής ψηφιακή επικοινωνία.
Η τέχνη του να μην κάνεις τίποτα είναι υψηλή και πολύτιμη. Μπορεί να εξασκείται στα πάρκα της Μπανγκόκ, σε διεθνείς διαγωνισμούς αδράνειας ή με το κινητό παραδομένο στην είσοδο ενός Offline Club. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι μια προσωπική απόφαση. Ένας στόχος σαν κι αυτούς που θέτουμε όταν επιδιώκουμε να βελτιώσουμε τον εαυτό μας και την καθημερινότητά μας.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
«Το Παιδί» που Δεν Χωρούσε στην Ελληνική Τηλεόραση
