Από την αναλογική εποχή στην ψηφιακή. Και σήμερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η φωτογραφία εξελίσσεται πάντα μαζί με την τεχνολογία − ίσως πιο άμεσα από κάθε άλλη μορφή τέχνης. Είναι η πρώτη που δοκιμάζεται, η πρώτη που αλλάζει.
Κι όμως, παραμένει μια αυτόνομη σφαίρα δημιουργίας. Γιατί κάθε φωτογραφία είναι μια απόφαση: τι κοιτάς, τι αφήνεις εκτός κάδρου, πότε πατάς το κουμπί.
Στη φωτογραφική στήλη της αθηΝΕΑς προσκαλούμε επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους να μας δείξουν τον κόσμο πίσω από τα κλικ της μηχανής τους, να μοιραστούν εικόνες αλλά και σκέψεις για τον τρόπο με τον οποίο συνομιλούν −και απαντούν− στις προκλήσεις της εποχής τους. Αυτή τη φορά, τη σκυτάλη παίρνει ο Γιάννης Γκόγκος.
«Αυτό που έχει σημασία είναι αν μια φωτογραφία μπορεί να σταματήσει τον χρόνο για μια στιγμή και να δημιουργήσει μια ειλικρινή συναισθηματική σύνδεση με τον θεατή».
Τι είναι αυτό που θα τραβήξει το βλέμμα και θα σας κάνει να σηκώσετε την κάμερα; Είναι ο φωτογράφος ένας καλλιτέχνης που φιλοσοφεί για μια στιγμή; Για όσο κρατάει ένα κλικ;
Είναι μία συνάντηση με τα όνειρα, τις αναμνήσεις και την αλήθεια μου. Έχω δημιουργήσει μια συνειδητή σχέση με αυτό που θα τραβήξει το βλέμμα μου και πιστεύω πως το φωτογραφικό έργο μου αρχίζει να αποκτά ομοιογένεια. Οι εικόνες γίνονται καθρέφτης του εαυτού μου και τα φωτογραφικά είδη περνούν σε δεύτερη ανάγνωση.
Για εμένα, η ενασχόληση με τη φωτογραφία είναι μια κατάσταση κυρίως διαλογιστική και πολύ λιγότερο φιλοσοφική. Να βρίσκεσαι καθ’ολοκληρία στο εδώ και το τώρα ή, όπως έλεγε και ο Bresson, η καρδιά, το μυαλό και το χέρι να βρίσκονται στην ίδια ευθεία. Κάπως έτσι οι φωτογραφίες πολλές φορές απλά συμβαίνουν μπροστά μου, χωρις να χρειάζεται να τις κυνηγήσω.
Στο ταχέως εξελισσόμενο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης τίθενται κρίσιμα ερωτήματα γύρω από την αυθεντικότητα μιας φωτογραφίας − είτε πρόκειται για ρεαλιστική απεικόνιση είτε για καλλιτεχνική αποτύπωση. Πώς επηρεάζει αυτό το μέλλον της φωτογραφίας;
Κατά τη γνώμη μου επηρεάζεται κυρίως αυτό που ονομάζουμε Εφαρμοσμένη Φωτογραφία. Είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο στα χέρια όσων δημιουργούν εικόνες που έχουν συγκεκριμένη χρήση. Για όσους το φοβούνται ή το δαιμονοποιούν έχω να πω πως θα πρέπει απλά να προσαρμοστούν σε αυτές τις αλλαγές. Το ΑΙ ήρθε, θα μείνει και κάθε μέρα που περνάει θα γίνεται ολοένα και καλύτερο.
«Φωτογραφία είναι η οπτικοποίηση του εσωτερικού μου κόσμου, το μοίρασμα της αλήθειας μου».
Από την άλλη πλευρά, η καλλιτεχνική φωτογραφία νομίζω πως επηρεάζεται ελάχιστα από όλη αυτή την αλλαγή. Η καλλιτεχνική φωτογραφία σπάνια έχει κάποια εφαρμοσμένη χρήση. Είναι μια «άχρηστη» εικόνα, που προέρχεται όμως από τα σπλάχνα του δημιουργού της και δεν υπόκειται σε καμία συλλογιστική επαγωγή. Κανένας αλγόριθμος δεν θα μπορέσει ποτέ να την ακουμπήσει, ίσως μόνο να καταφέρει να βελτιώσει τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της.
Η φωτογραφία σήμερα κινείται ανάμεσα στην ψηφιακή τεχνολογία και τη νοσταλγική γοητεία της αναλογικής εποχής. Πώς επηρεάζουν αυτές οι δύο τάσεις τον τρόπο με τον οποίο φωτογραφίζετε και επεξεργάζεστε τις εικόνες σας;
Η ψηφιακή τεχνολογία μου επιτρέπει να πειραματίζομαι χωρίς περιορισμούς, να εξερευνώ διαφορετικές αισθητικές κατευθύνσεις και να ολοκληρώνω την εικόνα όπως την έχω φανταστεί. Ωστόσο, αυτό που με συγκινεί περισσότερο στην αναλογική φωτογραφία είναι ο τρόπος σκέψης που επιβάλλει: η υπομονή, η προσεκτική παρατήρηση και η αξία του κάθε καρέ. Παρότι φωτογραφίζω αποκλειστικά ψηφιακά, προσπαθώ να διατηρώ αυτή τη νοοτροπία σε κάθε φωτογράφιση.
Δεν με ενδιαφέρει η υπερβολική επεξεργασία ή η τεχνική τελειότητα. Με ενδιαφέρει να είμαι περισσότερο δημιουργικός κατά τη διάρκεια της φωτογραφικής πράξης και λιγότερο κατά την επεξεργασία της εικόνας. Για μένα, η τεχνολογία είναι μέσο, όχι αυτοσκοπός. Αυτό που έχει σημασία είναι αν μια φωτογραφία μπορεί να σταματήσει τον χρόνο για μια στιγμή και να δημιουργήσει μια ειλικρινή συναισθηματική σύνδεση με τον θεατή.
«Κανένας αλγόριθμος δεν θα μπορέσει ποτέ να ακουμπήσει την καλλιτεχνική φωτογραφία, ίσως μόνο να καταφέρει να βελτιώσει τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της».
Εκτυπώνετε τις φωτογραφίες σας;
Δυστυχώς όχι όσο θα ήθελα. Πιστεύω πλέον ότι η φωτογραφία υπάρχει πραγματικά όταν είναι εκτυπωμένη και αυτή τη στιγμή έχω αρκετά «φαντάσματα» στον σκληρό μου δίσκο. Είναι κάτι το οποίο ελπίζω να αλλάξω στο προσεχές μέλλον.
«Η ενασχόληση με τη φωτογραφία είναι μια κατάσταση κυρίως διαλογιστική».
Σε ποιους φωτογράφους έχετε «αδυναμία»; Θέλετε να αναφέρετε τους αγαπημένους σας;
Δεν θα έλεγα ότι έχω αγαπημένους φωτογράφους. Έχω πολλές αγαπημένες φωτογραφίες με τις οποίες συντονίζομαι στην ίδια συχνότητα με τις ποιότητες που εμπεριέχουν. Μοιάζει να με συνδέει μαζί τους μια κοινή συνισταμένη, ένας έγκυρος τρόπος να κοιτάζει κανείς τον κόσμο, κάτι το οποίο με συγκινεί ιδιαίτερα.
Τελικά, τι σημαίνει για εσάς η φωτογραφία; Καταγραφή και αποτύπωση της πραγματικότητας, «μεταμόρφωση» της πραγματικότητας, έκφραση, άσκηση «ύφους»;
Για εμένα φωτογραφία είναι η οπτικοποίηση του εσωτερικού μου κόσμου, το μοίρασμα της αλήθειας μου.
***
Ο Γιάννης Γκόγκος είναι ένας λάτρης του φωτογραφικού μέσου. Ο ίδιος επικαλείται τον όρο του «αφοσιωμένου ερασιτέχνη», μια έκφραση που χρησιμοποιούσε πολύ συχνά και ο Ralf Eugene Meatyard. Αυτή η ιδιότητα του δίνει την ευκαιρία να ρισκάρει καλλιτεχνικά, γεγονός που του επιτρέπει να επαναπροσδιορίζει διαρκώς τη σχέση του με τη φωτογραφία αλλα και την τέχνη γενικότερα. Η ενασχόλησή του με τη φωτογραφία ξεκινάει το 2008. Για αρκετά χρόνια η θεματολογία του επηρεάζεται απο την άγρια και μυστηριακή ομορφιά της οροσειράς της Ροδόπης. Η γέννηση της κόρης του το 2014 ενεργοποιεί μια προσπάθεια συνειδητής σύνδεσης του φωτογραφικού μέσου με τον εσωτερικό του κόσμο. Έκτοτε η φωτογραφική του αναζήτηση επεκτείνεται θεματολογικά. Αντλεί έμπνευση από διάφορους φωτογράφους, ζωγράφους και μουσικούς, αφήνοντας ανοιχτές τις αισθήσεις του στις καθημερινές του εντυπώσεις.
- Περισσότερες φωτογραφίες του Γιάννη Γκόγκου μπορείτε να δείτε στην ιστοσελίδα https://gogosyiannis.wixsite.com/mysite και στους λογαριασμούς του στο Facebook και στο Instagram.
