Πριν από ένα χρόνο περίπου έγραφα για την απώλεια βάρους στην εποχή του Ozempic (και των υπόλοιπων βέβαια ενέσιμων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας). Σήμερα, ένα χρόνο μετά, τα φάρμακα αυτά από ενέσεις γίνονται «χαπάκια» για να προσεγγίσουν μεγαλύτερη μερίδα κοινού, που συνεχίζει εν έτει 2026 να αναζητά γρήγορες λύσεις σε μια ασθένεια που «χτίζεται» αργά: την παχυσαρκία.
Η συνταγογράφηση των αγωνιστών GLP-1 (π.χ. σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη) έχει φτάσει πλέον και στην Ελλάδα και οφείλει να γίνεται πάντα με ιατρική και διατροφολογική παρακολούθηση, αν και αυτό δυστυχώς δεν τηρείται. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) προειδοποιεί ρητά ότι οι μη εγκεκριμένες πηγές φαρμάκων GLP-1 είναι παράνομες, ενώ η χρήση των φαρμάκων αυτών χωρίς παρακολούθηση είναι επικίνδυνη.
Τι Ισχύει στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, δικαίωμα συμμετοχής σε συνταγογράφηση αυτών των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας έχουν όσοι διαθέτουν Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) 37-40, με τουλάχιστον μία συννοσηρότητα (υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά προβλήματα) και πάντα με τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος γιατρού ενδοκρινολόγου, ο/η οποίος/α θα κρίνει αν τα οφέλη από τη χρήση του φαρμάκου είναι μεγαλύτερα από το ρίσκο του – όπως γίνεται, άλλωστε, σε όλες τις περιπτώσεις φαρμακευτικής αγωγής. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ακόμα και άτομα που μπορεί να τηρούν αυτές τις προϋποθέσεις μπ0ρεί να μην τους επιτραπεί από τον γιατρό τους η λήψη αγωνιστών GLP1 εξαιτίας άλλων παραγόντων κινδύνου, π.χ. καρκινοπάθειες θυροειδούς ή συναφείς προδιαθέσεις.
Οι Κίνδυνοι του «Γρήγορου Αποτελέσματος»
Και μολονότι αυτά τα φάρμακα έχουν τεράστια δυναμική για να βοηθήσουν άτομα που πραγματικά τα χρειάζονται, οι κίνδυνοι «αποσιωπούνται», με σκοπό τη δημιουργία ενός ακόμη μύθου για γρήγορη λύση της ασθένειας της παχυσαρκίας.
Δυστυχώς, η καθημερινή πρακτική αναδεικνύει πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που προμηθεύονται αυτά τα φάρμακα για γρήγορη απώλεια βάρους ακόμα και όταν αυτό αφορά μόλις 5 κιλά (!).
Και μολονότι η προσδοκία εύκολης και γρήγορης απώλειας κιλών χωρίς πείνα είναι το «μαγικό» ραβδάκι στο οποίο ήλπιζαν οι ασθενείς, οι συνέπειες για το τι συμβαίνει όταν διακοπεί η χρήση του φαρμάκου παραμένουν αν όχι αχαρτογράφητες 100%, σίγουρα όμως όχι θετικές.
Οι Νέες Επιστημονικές Μελέτες
Η πιο πρόσφατη μεταανάλυση (η πιο έγκυρη επιδημιολογική ανάλυση) που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό BMJ (The British Medical Journal) είναι σαφής. Η παύση των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας ακολουθείται από ταχεία αύξηση βάρους και αναστροφή των θετικών επιδράσεων στους καρδιοαγγειακούς παράγοντες κινδύνου. Η συγκεκριμένη μεταανάλυση συμπεριέλαβε 37 μελέτες παρέμβασης διάρκειας άνω των 8 εβδομάδων, με 9.341 συμμετέχοντες και με παρακολούθηση πάνω από 4 εβδομάδες μετά την παύση των φαρμάκων. Η αύξηση του βάρους παρατηρήθηκε μόνο σε όσα άτομα είχαν χάσει βάρος με τη χρήση φαρμάκων.
Τα άτομα, όμως, που είχαν χάσει το βάρος τους κατόπιν συμπεριφορικής παρέμβασης απώλειας βάρους, χωρίς τη χρήση φαρμάκων, δεν παρατήρησαν επαναπρόσληψη του χαμένου βάρους. Tα άτομα που έλαβαν συμπληρωματική υποστήριξη συμπεριφορικής αλλαγής έχασαν κατά μέσο όρο 4,6 κιλά περισσότερα σε σύγκριση με εκείνα που έλαβαν μόνο σύντομη καθοδήγηση κατά τη διάρκεια θεραπείας με liraglutide, cagrilintide, semaglutide ή tirzepatide.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: το φάρμακο μπορεί να ανοίγει τον δρόμο, αλλά η συμπεριφορική υποστήριξη είναι αυτή που σταθεροποιεί και ενισχύει το αποτέλεσμα απώλειας βάρους. Η βιώσιμη θεραπεία της παχυσαρκίας δεν είναι μόνο βιολογία, είναι και περιβάλλον, ψυχολογία, διατροφικές βιώσιμες επιλογές και συστηματική καθοδήγηση.
Η Παχυσαρκία Χρειάζεται Ολιστική Αντιμετώπιση
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WΗΟ) είναι επίσης σαφής σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες του στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό JAMA πριν από λίγες ημέρες. Η χρήση φαρμάκων ως μοναδικός τρόπος απώλειας βάρους δεν λύνει την παγκόσμια επιδημία της παχυσαρκίας. Η διαθεσιμότητα των θεραπειών GLP-1 μέσω συνταγογράφησης πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης για να κινητοποιήσει την παγκόσμια κοινότητα προς τη δημιουργία ενός δίκαιου, ολιστικού και βιώσιμου οικοσυστήματος αντιμετώπισης της παχυσαρκίας. Οι χώρες οφείλουν να διασφαλίσουν ισότιμη πρόσβαση όχι μόνο σε ολοκληρωμένη διαχείριση της νόσου, αλλά και σε ουσιαστικές πολιτικές προαγωγής υγείας και πρόληψης, με παρεμβάσεις που απευθύνονται τόσο στον γενικό πληθυσμό όσο και στα άτομα υψηλού κινδύνου.
Επιπλέον, τα αναδυόμενα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι περίπου το 50% των ανθρώπων επιλέγει να διακόψει τη λήψη των φαρμάκων αυτών, ακόμα και αν χάνει βάρος, για ποικίλους λόγους: παρενέργειες, οικονομικό κόστος, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία καλύπτεται ιδιωτικά, ή απογοήτευση από τα αποτελέσματα, ειδικά όταν η απώλεια βάρους φτάνει σε plateau ή δεν «τρέχει» με τον ρυθμό που κάθε άτομο επιθυμεί. Το 89,7 % των συμμετεχόντων δήλωσε κάποια παρενέργεια από τη χρήση του φαρμάκου, ενώ το 9,8% χρειάστηκε να σταματήσει τη λήψη του λόγω των παρενεργειών. Από τις πιο συχνές παρενέργειες που καταγράφονται είναι ναυτία, διάρροια, εμετοί, δυσπεψία, πονοκέφαλοι κ.ά.
Το editorial σχόλιο των συγγραφέων είναι επίσης σαφές: δεν υπάρχουν γρήγορες, «μαγικές», quick-fix λύσεις για την ασθένεια της παχυσαρκίας. Τα GLP-1 φάρμακα, ενέσιμα ή όχι, έχουν μεν φέρει μια νέα δυναμική στο πεδίο της παχυσαρκίας, ωστόσο απαιτείται προσοχή. Χρειάζεται να τα εντάξουμε ως μία από τις διαθέσιμες επιλογές μέσα σε ένα ευρύτερο, ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλάνο και όχι ως τη μοναδική ή γρήγορη λύση.
Η παχυσαρκία είναι ένα πολυπαραγοντικό, χρόνιο νόσημα που απαιτεί συντονισμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και κοινωνικά δίκαιη προσέγγιση. Οι νέες αυτές θεραπείες είναι μεν ένα σημαντικό εργαλείο, δεν είναι όμως το σύστημα και δεν μπορούν να λειτουργήσουν μεμονωμένα. Το σύστημα το χτίζουμε όλοι μαζί, με πρόληψη, εκπαίδευση, έγκαιρη παρέμβαση και μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Η ουσιαστική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας απαιτεί συνδυασμό εργαλείων: ιατρική παρακολούθηση, διατροφική παρέμβαση, υποστήριξη συμπεριφορικής αλλαγής, πρόληψη και πολιτικές δημόσιας υγείας. Τα φάρμακα είναι σημαντικό κομμάτι του παζλ, αλλά το αποτέλεσμα χτίζεται μέσα από στρατηγική, εξατομίκευση και μακροπρόθεσμη οπτική.
Ας Θυμόμαστε:
- Η πιο αποτελεσματική θεραπεία της παχυσαρκίας για ακόμα μια φορά παραμένει η πρόληψη. Η πρόληψη μπορεί να εξοικονομήσει χρήματα μακροπρόθεσμα.
- Τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας είναι επικίνδυνα αν δεν σε παρακολουθεί θεράπων γιατρός ενδοκρινολόγος.
- Τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας είναι μακροχρόνια, δεν μπορείς να τα σταματήσεις ξαφνικά, ούτε γρήγορα, ούτε χωρίς ιατρική επιβεβαίωση.
- Τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας δεν απευθύνονται σε άτομα με περιττό βάρος 5-10 κιλών.
- Τα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας δεν λειτουργούν μόνα τους. Απαιτούν συμπεριφορική διατροφική αλλαγή.
***
Είτε παίρνεις ήδη είτε σκέφτεσαι να ξεκινήσεις ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, επικοινώνησε μαζί μου για να ενδυναμώσουμε αυτή σου την προσπάθεια με εξατομικευμένη διατροφική βοήθεια.
Και μέχρι την επόμενη φορά να θυμάσαι ότι η διατροφή είναι πρωτίστως μέσο υγείας και όχι αισθητικής.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Nέες Διατροφικές Οδηγίες: τι Λένε, τι Κρύβουν, τι Σημαίνουν
Sensory Literacy: Πώς η Αισθητηριακή Επιστήμη Αλλάζει το Μέλλον της Διατροφής
Wine Paris: Οι Έλληνες Παραγωγοί Ανάμεσα στους Κορυφαίους του Κόσμου
