Πώς μπορεί κανείς να αποκωδικοποιήσει την αυξανόμενα συγκρουσιακή διάθεση της Τουρκίας, που αποτυπώνεται μεταξύ άλλων και στην απόφαση μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί; Κάποιοι βλέπουν μια στροφή του Recep Tayyip Erdogan σ’ ένα ακόμη πιο εργαλειοποιημένο πολιτικά Ισλάμ: για λόγους προσωπικής πολιτικής επιβίωσης επιλέγει να απευθνυθεί με ιδιαίτερη ένταση σε ένα μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινής γνώμης που έχει μάθει να βλέπει να καχυποψία τη Δύση, κι ας έχει αυτό ένα κόστος σε ό,τι αφορά τις σχέσεις του με την Ευρώπη.
Αυτή του η στάση για εμάς αποτελεί άλλο ένα καμπανάκι ότι, όσο η Τουρκία γυρνάει την πλάτη της προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελλάδα γίνεται αυτομάτως το σύνορο της τελευταίας απέναντι σε μια πολύ πιο απρόβλεπτη Μέση Ανατολή. Θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση και να αντιληφθούμε ότι η ασφάλειά μας, το μέλλον, αλλά και η ευημερία μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την εμβάθυνση των ευρωπαϊκών δεσμών. Ακούγεται κοινότοπο αλλά πιο πολύ παρά ποτέ, μια ισχυρή Ελλάδα προϋποθέτει μια ισχυρή και ενωμένη Ευρώπη.
Σε ό,τι αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι διεθνείς εξελίξεις των τελευταίων ετών δημιουργούν μια αίσθηση ότι οι εξωτερικοί partners της Ευρώπης δεν είναι πάντα τόσο αξιόπιστοι όσο θα τους ήθελε και ότι, αν δεν βασιστεί στις δικές της δυνάμεις, κινδυνεύει. Πιστεύω ότι ήταν σ’ ένα βαθμό αυτή η διαπίστωση που οδήγησε σε αλλαγή στάσης και σε ό,τι αφορά το ευρωπαϊκό σχέδιο ανάκαμψης: αν ούτε μια χώρα όπως η Γερμανία δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα με παγκοσμιοποιημένες κρίσεις όπως π.χ. η πανδημία που βιώνουμε, τότε η μόνη λύση είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Γιατί, τελικά, η εσωτερική συνοχή είναι ένα αγαθό και μια κατάκτηση τεράστιας σημασίας. Είναι ένα σύστημα δυναμικής ευστάθειας που μέσα από συμβιβασμούς και αλληλοεξαρτήσεις είναι σε θέση να μας κρατήσει ασφαλείς. Ακόμα και όταν μέλη της ΕΕ αποφασίζουν να τεστάρουν τις αντοχές της κινούμενοι σε μιαν άλλη κατεύθυνση, υπάρχει ένα ευρύτερο πλαίσιο που τους συγκρατεί. Και το καραβάνι αργά αλλά σταθερά κινείται προς τα εμπρός.
Με αυτά ως δεδομένα, αναρωτιέμαι, αν υπάρχει σημείο χωρίς επιστροφή για την πολιτική Erdogan που θα μπορούσε να πείσει τους Ευρωπαίους ότι, π.χ. στο μεταναστευτικό/προσφυγικό, είναι τόσο αναξιόπιστος εταίρος που δεν έχει νόημα καν να μπει κανείς στη διαδικασία παζαριού μαζί του. Υπάρχει λύση σε τέτοια ζητήματα που να μην περιλαμβάνει την Τουρκία; Γιατί είναι αντιφατικό να ζητάμε από την Ευρώπη να τον επιπλήξει ή να του επιβάλει κυρώσεις με το ένα χέρι, όταν με το άλλο ετοιμάζεται να τον ανταμείψει ώστε να κρατάει έξω από το ευρωπαϊκό οικοδόμημα όσους για πολιτικούς λόγους δεν θέλουμε εντός του.
