Πολύς λόγος γίνεται στις μέρες μας για το πώς επηρεάζει τη διαδικασία της μάθησης και της εισαγωγής στο πανεπιστήμιο η τεχνητή νοημοσύνη. Τι γίνεται όμως με την επίδραση της χρήσης της σε αυτούς που είναι ήδη φοιτητές;
Η γενιά που μπήκε στο πανεπιστήμιο λίγο πριν από την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης βρέθηκε ξαφνικά να σπουδάζει μέσα σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο. Μέσα σε λίγα χρόνια, τα αμφιθέατρα, οι βιβλιοθήκες και οι φοιτητικές εστίες μετατράπηκαν σε χώρους όπου η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα εργαλείο, αλλά σχεδόν τον κεντρικό άξονα της καθημερινότητας.
Σήμερα, σε κορυφαία πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο, οι ιδρυτές εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζονται σαν διασημότητες της ποπ κουλτούρας. Οι φοιτητές περιμένουν ώρες για να τους δουν, να τους μιλήσουν ή να αποκτήσουν ένα αντικείμενο με την υπογραφή τους. Η επαγγελματική επιτυχία στο πεδίο της τεχνολογίας έχει αποκτήσει τη λάμψη που κάποτε είχαν μόνο οι σταρ της μουσικής και του κινηματογράφου.
Σε πολλές σχολές, οι καθηγητές βρέθηκαν απροετοίμαστοι απέναντι σε μια τεχνολογία που εξελισσόταν ταχύτερα από τους κανονισμούς των ιδρυμάτων.
Η είσοδος του ChatGPT στα πανεπιστήμια άλλαξε ριζικά τον τρόπο μάθησης. Μέχρι τότε, η χωρίς κόπο ακαδημαϊκή επιτυχία ήταν ολόκληρη επιχείρηση, απαιτούσε προσπάθεια, δίκτυο γνωριμιών ή το ρίσκο της αντιγραφής. Ξαφνικά, η παλιά φοιτητική «μικροαπατεωνιά» εκδημοκρατίστηκε: κάθε φοιτητής μπορούσε να παράγει εργασίες, κώδικα ή αναλύσεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η τεχνητή νοημοσύνη έγινε ο πιο εύκολος δρόμος προς την επιτυχία ή τουλάχιστον προς τους καλούς βαθμούς. Σε πολλές σχολές, οι καθηγητές βρέθηκαν απροετοίμαστοι απέναντι σε μια τεχνολογία που εξελισσόταν ταχύτερα από τους κανονισμούς των ιδρυμάτων.
Το αποτέλεσμα ήταν να αλλάξει σταδιακά και η κουλτούρα των φοιτητών. Η λογική του «να βγάλουμε τη δουλειά γρήγορα» άρχισε να υπερισχύει της πραγματικής μάθησης. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται μόνο για δύσκολες ασκήσεις ή απαιτητικές εργασίες, αλλά ακόμη και για τις καθημερινές υποχρεώσεις, από περιλήψεις βιβλίων μέχρι τη σύνταξη emails και προσωπικών μηνυμάτων. Πολλοί φοιτητές πλέον συμβουλεύονται τα chatbots περισσότερο από τους συμφοιτητές ή και τους καθηγητές τους.
Η εντύπωση ότι μια καλή ιδέα με τη λέξη «AI» στον τίτλο αρκεί για να προσελκύσει επενδυτές έχει επηρεάσει βαθιά τη φοιτητική ψυχολογία.
Παράλληλα, η οικονομική διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης ενίσχυσε μια νέα νοοτροπία. Οι ιστορίες νεαρών που εγκαταλείπουν το πανεπιστήμιο για να ιδρύσουν startup εκατομμυρίων δολαρίων λειτουργούν σαν πρότυπα επιτυχίας. Η εντύπωση ότι μια καλή ιδέα με τη λέξη «AI» στον τίτλο αρκεί για να προσελκύσει επενδυτές έχει επηρεάσει βαθιά τη φοιτητική ψυχολογία. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η εκπαίδευση μοιάζει συχνά δευτερεύουσα μπροστά στην πιθανότητα γρήγορου πλουτισμού.
Ταυτόχρονα, όμως, η ίδια τεχνολογία που υπόσχεται τεράστιες ευκαιρίες δημιουργεί και μεγάλη ανασφάλεια. Πολλοί νέοι προγραμματιστές φοβούνται ότι οι βασικές θέσεις εργασίας εξαφανίζονται, αφού τα σύγχρονα μοντέλα μπορούν πλέον να γράφουν κώδικα, να διορθώνουν λάθη και να αυτοματοποιούν διαδικασίες που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν ανθρώπινη εργασία. Ένα πτυχίο πληροφορικής δεν εγγυάται πλέον μια ασφαλή επαγγελματική πορεία, όπως συνέβαινε πριν από πολύ λίγα χρόνια.
Η αλλαγή δεν είναι μόνο επαγγελματική. Η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μειώσει την ικανότητα συγκέντρωσης, κριτικής σκέψης και δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων. Ο «βαθμός δυσκολίας», που παραδοσιακά αποτελούσε βασικό στοιχείο της εκπαίδευσης εκμηδενίζεται πλέον αυτόματα. Όμως η γνώση χωρίς προσωπική προσπάθεια συχνά αποδεικνύεται επιφανειακή.
Στη χώρα μας δεν υπάρχει ενιαίο πανελλαδικό πλαίσιο για όλα τα ΑΕΙ. Τα περισσότερα πανεπιστήμια και τμήματα διαμορφώνουν τις δικές τους οδηγίες.
Τα πανεπιστήμια διεθνώς προσπαθούν πλέον να προσαρμοστούν. Ορισμένα επαναφέρουν τις χειρόγραφες εξετάσεις και την αυστηρή επιτήρηση, επιστρέφοντας πρακτικά σε μεθόδους περασμένων δεκαετιών. Πρόκειται για μια αντιφατική εξέλιξη, καθώς η πιο προηγμένη τεχνολογική εποχή οδηγεί τελικά σε πιο παραδοσιακές μορφές αξιολόγησης.
Στη χώρα μας δεν υπάρχει ενιαίο πανελλαδικό πλαίσιο για όλα τα ΑΕΙ. Τα περισσότερα πανεπιστήμια και τμήματα διαμορφώνουν τις δικές τους οδηγίες. Για παράδειγμα, στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης δοκιμάζεται πιλοτικά από το 2025 η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως βοηθού διδασκαλίας.
Σε κάθε περίπτωση, η γενιά των σημερινών φοιτητών ζει μια μεταβατική περίοδο χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Από τη μία πλευρά, η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει δρόμους δημιουργικότητας, παραγωγικότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Από την άλλη, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε, εργαζόμαστε και σχετιζόμαστε μεταξύ μας.
Η τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχίσει να εξελίσσεται, καθώς αυτό θεωρείται δεδομένο. Το μεγάλο στοίχημα είναι αν οι άνθρωποι, και ιδιαίτερα οι νέοι, θα μπορέσουν να εξελιχθούν μαζί της χωρίς να χάσουν την κριτική σκέψη, την αυθεντικότητα και την ανθρώπινη επαφή.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Από τον «Δον Κιχώτη» σε BookTok και AI: Ποιος Ορίζει τα Κλασικά του Μέλλοντος;
Women-Only: Ποια Ανάγκη Δημιουργεί «Καταφύγια» στον Δημόσιο Χώρο;
