Οι πιο ενδιαφέρουσες ταινίες τρόμου δεν φοβίζουν επειδή επινοούν τέρατα, αλλά επειδή μετατρέπουν έναν χώρο σε ψυχικό τοπίο.
Το στούντιο Α24 υπογράφει την παραγωγή της νέας ταινίας «Backrooms» (2026) σε σκηνοθεσία Kane Parsons. Η βασική πλοκή εκτυλίσσεται γύρω από τη θεραπευτική σχέση και τα όρια μεταξύ ενός υλικού μα μεταφυσικού περιβάλλοντος, στο υπόγειο ενός (μη κερδοφόρου) καταστήματος. Το βασικότερο στοιχείο στην αφήγηση είναι οι συμβολισμοί που χρησιμοποιούνται – όπως, για παράδειγμα, το γεγονός ότι το υπόγειο ενδεχομένως να αντανακλά το Ασυνείδητο.¹ Σε αυτό το μέρος λοιπόν, τα άτομα που εμφανίζονται αποτελούν αναπαραστάσεις – είδωλα των αληθινών ανθρώπων, σαν ξεχασμένα ομοιώματα εκείνων της έξω ζωής.
Τα μονότονα χρώματα που χρησιμοποιούνται για την παλέτα των τοίχων και η λήθη μας φέρνουν κοντά με τον συνειρμό ότι τα backrooms είναι η σύγχρονη εκδοχή του Ασφοδελού Λειμώνος. Άλλωστε, οι ψυχές που βρίσκονται εκεί (όμοια με Καθαρτήριο), περιπλανώνται ξεχασμένες και απρόσωπες – στο γκρίζο λιβάδι, με σύνορο τον ποταμό της Λήθης.
Δεν θα ήταν άστοχο αν μεταφέραμε αυτή την εικόνα στο μεταμοντέρνο παρόν, όπου η σύγχρονη ζωή στις αστικές μητροπόλεις κατά βάση καταλήγει να βιώνεται ως μονόχρωμη και ξεχασμένη. Ο ποταμός της Λήθης αντικαθίσταται από τις γκρίζες λεωφόρους που αποτελούν τα γεωγραφικά σύνορα εντός της πόλης, η οποία δεν θυμίζει μεν τα Τάρταρα, αλλά ίσως και να μην ταυτίζεται με τα Ηλύσια Πεδία. Η σύγχρονη ζωή φαίνεται να περιγράφεται ως καθημερινή, μονωμένη, πεζή και επίπεδη, οπότε η φαντασίωση προκύπτει ως αμυντική διαχείριση μιας όχι τόσο επώδυνης, αλλά ούτε και εξιδανικευμένης πραγματικότητας.
Η προαναφερόμενη αποχρωμάτιση είναι σταθερά συμβολική στην ταινία «Her» (Jonze, 2013), όπου οι σχέσεις εμφανίζονται άτονες και αποξενωμένες – και κυρίως υλικές (ή άυλες). Ο πρωταγωνιστής σχετίζεται με ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης τονίζοντας αφηγηματικά την απομόνωση και την ανυπαρξία μιας υπαρξιστικής αντανάκλασης «στους άλλους». Ελαφρώς αντιδιαμετρικά, η ταινία «2001: A Space Odyssey» (Kubrick, 1968) εστιάζει ακριβώς στη συσχέτιση με το (πιθανόν) εξελικτικό είδος-ρομπότ HAL-9000, η οποία όμως δεν αποτελεί μια στενή συντροφική σχέση, αλλά μια σχέση εξουσίας και πάλης για την απόκτησή της.
Επιστρέφοντας στα «μυθολογικά», ας σημειωθεί ότι στη μυθολογία τα μαρτύρια εντοπίζονταν να λαμβάνουν μέρος στα Τάρταρα (όμοια με την Κόλαση)· εκεί ο Σίσυφος μεταφέρει αέναα τον βράχο και εκεί ο Τάνταλος στερείται της θετικά ενισχυτικής τροφής, παρέχοντας μια διδακτική και αποτρεπτική λειτουργία στο ακροατήριο του πάθους τους. Παρ’ όλα αυτά, στη σύγχρονη αναπαράσταση των μύθων –με την κινηματογράφηση να αποτελεί ενδεχομένως μια από τις μορφές της–, τα μαρτύρια απεικονίζονται πιο καθημερινά, πιο μονωμένα, πιο πεζά και πιο επίπεδα, ίσως γιατί η μοναξιά πρωταγωνιστεί μεταξύ τους και έτσι ο σκοπός της αναπαράστασής τους φαίνεται να μην είναι τόσο αποτρεπτικός και διδακτικός, όσο βαθύτατα εξομολογητικός.
[1] Ας σημειωθεί ότι η φροϋδική και η πλατωνική θεωρία αποτελούν εν γένει μια απόπειρα «χαρτογράφησης» της ψυχής-συμπεριφοράς, εξού και εντοπίζονται αντιστοιχίες.
***
(Σ.τ.Ε.): Υπάρχουν ελάχιστες ταινίες που αποκτούν μυθολογία πριν καν προβληθούν στις αίθουσες. Η «Backrooms» του Kane Parsons είναι μία από αυτές. Ξεκινώντας ως ένα διαδικτυακό horror φαινόμενο –μια internet creepypasta–, η «Backrooms» γίνεται αφορμή να αναρωτηθούμε γιατί οι χώροι που μας τρομάζουν σήμερα δεν θυμίζουν πλέον κάστρα ή στοιχειωμένα σπίτια, αλλά γραφεία, υπόγεια καταστημάτων και απρόσωπους επαγγελματικούς διαδρόμους.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
«Οικογενειακές Ταινίες» και Ήρωες Κατακερματισμένοι
