Aπό την αναλογική εποχή στην ψηφιακή. Και σήμερα, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η φωτογραφία εξελίσσεται πάντα μαζί με την τεχνολογία − ίσως πιο άμεσα από κάθε άλλη μορφή τέχνης. Είναι η πρώτη που δοκιμάζεται, η πρώτη που αλλάζει.
Κι όμως, παραμένει μια αυτόνομη σφαίρα δημιουργίας. Γιατί κάθε φωτογραφία είναι μια απόφαση: τι κοιτάς, τι αφήνεις εκτός κάδρου, πότε πατάς το κουμπί.
Στη φωτογραφική στήλη της αθηΝΕΑς προσκαλούμε επαγγελματίες και ερασιτέχνες φωτογράφους να μας δείξουν τον κόσμο πίσω από τα κλικ της μηχανής τους, να μοιραστούν εικόνες αλλά και σκέψεις για τον τρόπο με τον οποίο συνομιλούν −και απαντούν− στις προκλήσεις της εποχής τους. Αυτή τη φορά, τη σκυτάλη παίρνει ο Γιάννης Ζινδριλής.
«Αυτό που θα σε κάνει να σηκώσεις την κάμερα είναι το να δεις κάτι αφόρητο, αποκαλυπτικό, δυνατό, αληθινό ή ψεύτικο. Το ίδιο δηλαδή που θα σε κάνει και να την κατεβάσεις».
Τι είναι αυτό που θα τραβήξει το βλέμμα και θα σας κάνει να σηκώσετε την κάμερα; Είναι ο φωτογράφος ένας καλλιτέχνης που φιλοσοφεί για μια στιγμή; Για όσο κρατάει ένα κλικ;
Νομίζω ότι μέχρι να σηκώσεις την κάμερα, η δουλειά έχει ήδη γίνει. Εννοώ πως κάθε φωτογράφος, ασυνείδητα, έχει προετοιμαστεί και έχει καλλιεργήσει αυτό που τον/την ενδιαφέρει. Έχει δημιουργήσει δηλαδή ένα εσωτερικό φορτίο που θα καθοδηγήσει την προσωπική του/της επιλογή. Πάντα όμως η στιγμή της δημιουργίας είναι σημαντική και ίσως η μόνη που μετράει. Είναι η στιγμή που πρέπει να προσφέρεις τον καλύτερό σου εαυτό και ίσως την πιο ελεύθερη εκδοχή του, μακριά από αγκυλώσεις και ταπεινά κίνητρα.
Δεν ξέρω αν ο/η φωτογράφος είναι φιλόσοφος τη στιγμή της δημιουργίας, σίγουρα όμως γίνεται, έστω και στιγμιαία, ελεύθερος, κάτι που είναι προϋπόθεση της φιλοσοφίας. Τέλος, νομίζω πως αυτό που θα σε κάνει να σηκώσεις την κάμερα είναι το να δεις κάτι αφόρητο, αποκαλυπτικό, δυνατό, αληθινό ή ψεύτικο. Το ίδιο δηλαδή που θα σε κάνει και να την κατεβάσεις.
Στο ταχέως εξελισσόμενο τοπίο της τεχνητής νοημοσύνης τίθενται κρίσιμα ερωτήματα γύρω από την αυθεντικότητα μιας φωτογραφίας − είτε πρόκειται για ρεαλιστική απεικόνιση είτε για καλλιτεχνική αποτύπωση. Πώς επηρεάζει αυτό το μέλλον της φωτογραφίας;
Η φωτογραφία αναπόφευκτα επηρεάζεται και μετουσιώνεται από την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν επηρεάζεται μόνο η έννοια της αυθεντικότητας, επηρεάζεται και η υπαρξιακή της θέση ριζικά. Τον τελευταίο καιρό, προσπαθώντας να σκεφτώ πώς θα εξελιχθεί αυτή η σχέση, διαπιστώνω την ανεπάρκειά μου στο να κάνω οποιαδήποτε πρόβλεψη για το μέλλον της φωτογραφίας. Το μόνο εύστοχο που μπορώ να ανακαλέσω είναι η φράση του Camus «κάθε δημιουργός ναυτολογείται στην γαλέρα της εποχής του».
Προσπαθώ να επικαιροποιούμαι στο βαθμό που τα καταφέρνω και να μένω πρωτόγονος τη στιγμή της δημιουργίας. Πράγματα δηλαδή που περίπου έκανα από την εποχή του νηπιαγωγείου. Πιστεύω πως προϋπόθεση για τη δημιουργία ποιοτικών εικόνων αποτελεί η ειλικρινής ανάγκη του/της δημιουργού να τις κατασκευάσει. Τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσει είναι μόνο εργαλεία. Προς το παρόν δεν απολαμβάνω τη δημιουργία πίσω από τον υπολογιστή και έτσι συνεχίζω να αντλώ τις φωτογραφίες μου από τη γύρω πραγματικότητα.
Η φωτογραφία σήμερα κινείται ανάμεσα στην ψηφιακή τεχνολογία και τη νοσταλγική γοητεία της αναλογικής εποχής. Πώς επηρεάζουν αυτές οι δύο τάσεις τον τρόπο που τραβάτε, επεξεργάζεστε και προσεγγίζετε τις εικόνες σας;
Η αναλογική εποχή έχει επανέλθει και νομίζω το πιο ενδιαφέρον είναι η χρήση της παλιάς τεχνολογίας από νέους ανθρώπους. Η ελπίδα μου είναι να μη μείνει αυτό σε μια νοσταλγική γοητεία –άλλωστε κάτι τέτοιο με ενδιαφέρει ελάχιστα–, αλλά να μεταφραστεί σε σύγχρονα δυναμικά κινήματα που όλοι έχουμε ανάγκη. Παρακολουθώ αυτή τη σύγχρονη παραγωγή στενά και πολλά της στοιχεία έχουν ήδη επηρεάσει την αισθητική μου.
Εκτυπώνετε τις φωτογραφίες σας;
Συνήθως τυπώνονται αυτές που πρόκειται να εκτεθούν και αυτές που δημοσιεύονται σε έντυπα. Δηλαδή, η συντριπτική μειοψηφία τους. Πολλές φορές διαπιστώνω ότι μου λείπει το πολύ ευχάριστο συναίσθημα που νιώθω μπροστά σε μια εκτυπωμένη φωτογραφία, ίσως γιατί μία τυπωμένη εικόνα είναι κάτι τελικό και μη αναστρέψιμο.
«Έχω “αδυναμία” σε πολλές φωτογραφίες που μπορεί να έχουν προκύψει ερήμην του/της δημιουργού τους, κάτι που μας υπενθυμίζει πόσο γενναιόδωρη τέχνη είναι η φωτογραφία και μπορεί να αφορά όλους και όλες μας».
Σε ποιους φωτογράφους έχετε «αδυναμία»; Θέλετε να αναφέρετε τους αγαπημένους σας;
Θα μπορούσα να απαντήσω πολύ πιο εύκολα την ερώτηση αν αναφερόταν σε ποδοσφαιριστές. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι έχει περάσει ο καιρός και νιώθω μεγάλη απόσταση από την εποχή και την αισθητική της, θα ξεκινήσω από τους μοντερνιστές Josef Kudelka και Garry Winogrand. Θυμάμαι επίσης τη μεγάλη μου έκπληξη όταν είχα δει τις σκηνοθετημένες εικόνες του Philip-Lorca diCorcia. Έβρισκα σχεδόν όλες τις δουλειές του πολύ ενδιαφέρουσες, παρόλο που μου φαινόταν αρχικά ακατανόητες αναπαραστάσεις. Κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με τη δουλειά του Jeff Wall. Την ίδια περίοδο είχα εντυπωσιαστεί από το εμβληματικό έργο του Joel Sternfeld «American Prospects». Σίγουρα μου αρέσει πολύ τόσο η προσωπική όσο και η επαγγελματική δουλειά του Christopher Anderson, ενώ από τους πιο σύγχρονους θαυμάζω ιδιαίτερα τον Felipe Romero Beltran.
Τέλος, επειδή πιστεύω στην αυτονομία κάθε φωτογραφίας, έχω «αδυναμία» σε πολλές φωτογραφίες που μπορεί να έχουν προκύψει ερήμην του/της δημιουργού τους, κάτι που μας υπενθυμίζει πόσο γενναιόδωρη τέχνη είναι η φωτογραφία και μπορεί να αφορά όλους και όλες μας.
«Για μένα η φωτογραφία είναι ο συντομότερος δρόμος που γνωρίζω για να προσεγγίσω τα όνειρά μου».
Τελικά, τι σημαίνει για εσάς η φωτογραφία; Καταγραφή και αποτύπωση της πραγματικότητας, «μεταμόρφωση» της πραγματικότητας, έκφραση, άσκηση «ύφους»;
Κάθε φορά που προσπαθώ να απαντήσω αυτό το ερώτημα αισθάνομαι ότι πάντα αυτοσχεδιάζω, και όσο προσπαθώ να το ορίσω τόσο απομακρύνομαι από την αλήθεια. Για μένα η φωτογραφία είναι ο συντομότερος δρόμος που γνωρίζω για να προσεγγίσω τα όνειρά μου. Είναι μια μικρή παράβαση του κανόνα, μια προσπάθεια να δω το άλλο μισό του κόσμου.
***
Ο Γιάννης Ζινδριλής γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1982. Αποφοίτησε από το Τμήμα Τοπογραφίας και το Τμήμα Φωτογραφίας και Οπτικοακουστικών Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Είναι κάτοχος του μεταπτυχιακού τίτλου «Φωτογραφία: Έρευνα και Μεθοδολογία» από το ίδιο πανεπιστήμιο. Επιπλέον, παρακολούθησε τα σεμινάρια «Θέματα και Θεωρία Εικαστικών Τεχνών και Φωτογραφίας», καθώς και το «Περί Τοπίου: Εικόνες, Συναισθήματα, Πολιτική» στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Έργα του ανήκουν στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης. Η δουλειά του έχει εκτεθεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά. Από τον Μάιο του 2020 διδάσκει φωτογραφία στην Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία, ενώ από τον Οκτώβριο του 2024 διδάσκει και στο Ελληνικό Κέντρο Φωτογραφίας. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως φωτογράφος freelance.
- Περισσότερες φωτογραφίες του Γιάννη Ζινδριλή μπορείτε να δείτε εδώ.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Γεωργία Πανάκια: «Το Ζητούμενο Είναι η Καθαρότητα της Πρόθεσης»
Κωνστάνς Ζαφείρη: «Ο Φακός μου Αποκαλύπτει Πόσο Ωραίο Είναι να Ζεις»
Μπάμπης Κουγεμήτρος: «Η Φωτογραφία Είναι Ένα Παιχνίδι Ενηλίκων»
