Σκέφτομαι το δικό μου παράδειγμα και το μοιράζομαι μαζί σας γιατί είναι απολύτως ενδεικτικό: η συζήτηση για νέα φάρμακα ήταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια ενδιαφέρουσα για μένα σε εγκυκλοπαιδικό επίπεδο. Κάτι που διάβαζα, με προβλημάτιζε, προχωρούσα. Όταν αρρώστησε η μητέρα μου από μια σπάνια ασθένεια, από αυτές που χαρακτηρίζουμε ανίατες, η ίδια συζήτηση απέκτησε κατεπείγουσα, ζωτική σημασία.
Ομοίως, το να «πιάσεις το επόμενο τρένο της θεραπείας» ήταν για μένα, μέχρι πρόσφατα, μια αφηρημένη έννοια. Τώρα ξέρω ακριβώς τι σημαίνει. Και δεν χρειάζεται απαραίτητα το επόμενο τρένο να είναι η θεραπεία που θα αλλάξει τα πάντα. Μπορεί να είναι μια μικρή νίκη τη φορά. Ένα φάρμακο που επιβραδύνει την εξέλιξη μιας ασθένειας. Λίγος παραπάνω χρόνος. Χρόνος που αξίζει όσο τίποτα άλλο. Αλλά και χρόνος για να προλάβεις, ίσως, το επόμενο τρένο.
Κάθε χρόνος που κερδίζεται μπορεί να είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο θα έρθει το επόμενο φάρμακο.
Κάλεσα τον Σίμο Συμεωνίδη –μοριακό βιολόγο με μια καριέρα τριών δεκαετιών στη βιοτεχνολογία, στην ακαδημαϊκή έρευνα και στη Wall Street, και επικεφαλής σήμερα της πρώτης εταιρείας venture capital με έδρα την Ελλάδα αφιερωμένης αποκλειστικά στις επιστήμες ζωής– στο νέο επεισόδιο του Big Zag θέλοντας να καταλάβω κάτι.
Με το AI να επιταχύνει την έρευνα, με τη γνώση μας για τον ανθρώπινο οργανισμό να βαθαίνει συνεχώς, με την εξατομικευμένη ιατρική να περνά σταδιακά από την υπόσχεση στην πράξη, είναι δυνατόν όλη αυτή η πρόοδος να ανακοπεί όχι επειδή η επιστήμη έφτασε σε αδιέξοδο, αλλά επειδή χαλάσαμε το ίδιο το σύστημα που τη μεταφράζει σε φάρμακα;
Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Αυτό ακριβώς μοιάζει να συμβαίνει τώρα στις ΗΠΑ. Το «Make America Healthy Again» ακούγεται, σε επίπεδο αρχής, σαν καλή ιδέα. Λιγότερη εξάρτηση από φάρμακα; Καλή ιδέα. Διατροφή και υγιεινές συνήθειες αντί για χάπια; Καλή ιδέα. Ρύθμιση της φαρμακοβιομηχανίας ώστε τα νέα φάρμακα να μην πωλούνται σε απελπισμένους ασθενείς με αδικαιολόγητο markup; Πάρα πολύ καλή ιδέα.
Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι το ΜΑΗΑ δεν είναι μόνο αυτό. Στην πράξη, υιοθετεί μια μη επιστημονική προσέγγιση στην ιατρική – κάτι που, όπως μου είπε ο καλεσμένος μας, και όπως λέει η κοινή λογική, είναι το απόλυτο οξύμωρο. Μετατρέπει την εύλογη δυσπιστία απέναντι σε ένα ατελές σύστημα σε δυσπιστία απέναντι στην ίδια την επιστημονική μέθοδο, και αυτό συμβαίνει σε μια κομβική στιγμή.
Διάβασα πρόσφατα ένα άρθρο στο Axios που δείχνει πόσο υπαρκτή είναι ήδη η επιτάχυνση που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στα φάρμακα: το AI μειώνει έως και 70% τον χρόνο και το κόστος των προκλινικών σταδίων, επιτρέποντας σε εταιρείες να ανοίγουν πολύ περισσότερα ερευνητικά προγράμματα ταυτόχρονα. Ωστόσο, καμία θεραπεία που αναπτύχθηκε με AI δεν έχει ακόμη εγκριθεί – οι κλινικές δοκιμές και οι ρυθμιστικές διαδικασίες παραμένουν το βασικό εμπόδιο. Το τεχνολογικό κομμάτι προχωράει. Το θεσμικό όχι πάντα με την ίδια ταχύτητα.
Και εδώ μπαίνει, απροσδόκητα ίσως, και η Ελλάδα στην εξίσωση – με επιστημονικό ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή φαρμακοβιομηχανία και μια εντυπωσιακή ελληνική παρουσία στα υψηλότερα επίπεδα του διεθνούς biotech. Το αν αυτά μπορούν να συνδεθούν σε κάτι μεγαλύτερο είναι μία ακόμη από τις πολύ ενδιαφέρουσες πλευρές της συζήτησής μας.
Παίρνω πολλά μαζί μου από αυτή τη συζήτηση, για την οποία είμαι πραγματικά ευγνώμων στον Σίμο.
Κυρίως, όμως, επιστρέφω στην εικόνα του επόμενου τρένου.
Για όλους εκείνους που περιμένουν μια θεραπεία που σήμερα δεν υπάρχει, η πρόοδος δεν είναι αφηρημένη. Κάθε χρόνος που κερδίζεται μπορεί να είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο θα έρθει το επόμενο φάρμακο. Και ύστερα, ίσως, το επόμενο.
Θα ήταν πραγματικά τραγικό να χάσουμε αυτή την ευκαιρία – όχι επειδή η επιστήμη δεν προχώρησε αρκετά γρήγορα, αλλά επειδή δεν προστατεύσαμε το σύστημα που μπορούσε να τη φέρει σε εμάς εγκαίρως.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Big Zag: Τι Ξέρει ο Στέφανος Γκαντόλφο για την Κίνα που Εμείς Αγνοούμε;
