Με την έναρξη της νέας χρονιάς –στις 7 Ιανουαρίου– ο διατροφικός (και όχι μόνο) κόσμος έλαβε τις νέες διατροφικές οδηγίες για την πενταετία 2025-2030 από τις αρμόδιες υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Πρόκειται για μια παραδοσιακά κοινή έκδοση δύο ομοσπονδιακών υπουργείων των ΗΠΑ: του U.S. Department of Agriculture (USDA), δηλαδή του Υπουργείου Γεωργίας, και του U.S. Department of Health and Human Services (HHS), δηλαδή του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών.
Αυτή τη νέα έκδοση υπογράφουν οι υπουργοί/επικεφαλής των δύο υπουργείων, δηλαδή ο Robert F. Kennedy Jr. ως γραμματέας του HHS και ο Brooke Rollins ως γραμματέας του USDΑ. Οι οδηγίες είναι διαθέσιμες στο κοινό με το οπτικό γράφημα μιας ανεστραμμένης πυραμίδας, που συνοδεύεται από 10σέλιδη περίληψη.
Οι Διατροφικές Οδηγίες των Ηνωμένων Πολιτειών ανανεώνονται κάθε 5 χρόνια από την εκάστοτε κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια ενημέρωσης του αμερικανικού λαού για τα επικαιροποιημένα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τη βέλτιση διατροφή των πολιτών, με στόχο την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων, τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και τη διατήρηση υγιών διατροφικών συνηθειών.
Ήδη όμως από τις πρώτες ώρες δημοσίευσης αυτών των νέων οδηγιών έχουν προκληθεί μεγάλες αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο γύρω από τα «επικαιροποιημένα» στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και μεγάλη συζήτηση και σύγχυση στο ευρύ κοινό. Ανάλογα με το συμφέρον (οικονομικό ή πεποιθήσεων) κάθε ατόμου, έχουν απομονωθεί μηνύματα προς την κατεύθυνση την οποία εξυπηρετεί κάθε φορά.
Ο Αμερικανικός Σύλλογος Διατροφής ήταν από τους πρώτους οργανισμούς που κάλεσε για διαφάνεια όσον αφορά την επιστημονικότητα των συστάσεων αυτών των οδηγιών, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τη μη τήρηση της καθιερωμένης διαδικασίας όσον αφορά την ανασκόπηση των μελετών. Συγκεκριμένα, τονίζει ότι η απόφαση να παρουσιαστεί μια ξεχωριστή έκθεση επιστημονικής τεκμηρίωσης αντί για την επίσημη έκθεση της συμβουλευτικής επιτροπής συνιστά μια σημαντική απόκλιση, ενώ ταυτόχρονα παρατηρείται έλλειψη διαφάνειας στις προσεγγίσεις, στους στόχους των νεοεισαχθέντων επιστημονικών ανασκοπήσεων, καθώς και στο χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου αυτές οι μελέτες έχουν ολοκληρωθεί.
Επιπλέον, ήδη οι New York Times δημοσιεύουν εκτενές άρθρο σχετικά με τις οικονομικές σχέσεις των επιστημόνων που συμμετείχαν στη δημιουργία αυτών των νέων οδηγιών με τη βιομηχανία τροφίμων.
Πάμε να δούμε αναλυτικά τα σημεία για τα οποία οφείλουμε να προβληματιστούμε.
Τα «Ψιλά» Γράμματα των Οδηγιών
- Αυτό που κανείς δεν θα βρει στη 10σέλιδη περίληψη είναι οι πηγές των μελετών που χρησιμοποιήθηκαν και που υποστηρίζουν αυτές τις οδηγίες. Ομοίως, αυτό που λείπει είναι η δήλωση συμφερόντων των μελών των επιτροπών που συμμετείχαν στη δημιουργία τους, αφήνοντας μεγάλο περιθώριο για ενδεχόμενη μεροληπτική στάση των επιλεγμένων επιστημόνων.
- Η αντιστροφή της πυραμίδας ως οπτική παρουσίαση έχει ήδη ερμηνευτεί λανθασμένα από πολλά άτομα και οργανισμούς ως ακύρωση της πυραμίδας της μεσογειακής διατροφής, γεγονός επικίνδυνο για τη δημόσια υγεία, όχι μόνο του αμερικανικού λαού αλλά και συνολικότερα. Τα οφέλη της παραδοσιακής μεσογειακής διατροφής επιβεβαιώνονται συνεχόμενα από το 1950 με πληθώρα δεδομένων, ενώ δεν υπάρχει καμία μελέτη που να τα αμφισβητεί.
- Η οπτική τοποθέτηση πάνω αριστερά στην πυραμίδα ζωικών τροφίμων σε σχέση με την πάνω δεξιά πλευρά αποτελεί οπτικό τέχνασμα που έμμεσα καθοδηγεί το μάτι και την επιλογή. Το ότι το εντοπίζει το μάτι μας πρώτα δεν σημαίνει αυξημένη κατανάλωση, ούτε θετικό πρόσημο σε σχέση με τα υπόλοιπα στη δεξιά πάνω πλευρά της πυραμίδας.
- Η οπτική απεικόνιση των οδηγιών και ο 10σέλιδος οδηγός δεν συμβαδίζουν και ενέχουν κίνδυνο σύγχυσης, εφόσον στην οπτική απεικόνιση δεν διευκρινίζονται συχνότητες και ποιότητες τροφίμων, τρόπος μαγειρέματος, καθώς και ο συνοδευτικός τρόπος ζωής, όπως η ενυδάτωση, η άσκηση-κίνηση και ο ύπνος, παράγοντες καθοριστικοί για την καρδιοαγγειακή υγεία αλλά και μακροβιότητα του πληθυσμού, ταυτόχρονα με τη διατροφή.
- Οι οδηγίες αυτές στοχεύουν στις συνήθειες του αμερικανικού λαού και τη δημόσια υγεία αυτού του πληθυσμού, που επηρεάζεται από παράγοντες πολύ διαφορετικούς από αυτούς που ισχύουν στον υπόλοιπο κόσμο (π.χ. σύστημα υγείας, διαθεσιμότητα τροφίμων, ποσοστά παθήσεων κ.λπ.). Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πάντα πριν από την αβίαστη υιοθέτηση, εφαρμογή και οριζοντικοποίηση των συστάσεων για άλλες χώρες. Πίσω από τις γενικές συστάσεις κρύβονται σημαντικές λεπτομέρειες, εξαιρέσεις και «γκρίζες ζώνες» που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την υγεία μας.
Αντιφάσεις που Αξίζει να Θυμόμαστε
- Ενώ η σύσταση των οδηγιών προβλέπει 2-4 μερίδες/ημέρα δημητριακών ολικής άλεσης, στην οπτική απεικόνιση της πυραμίδας αυτό δεν είναι σαφές, δημιουργώντας πιθανόν σύγχυση για το αν αυτά πρέπει να ελαχιστοποιηθούν.
- Ενώ η σύσταση παραμένει στα 10 γραμμάρια κορεσμένα λιπαρά ημερησίως, η τοποθέτηση των αντίστοιχων προϊόντων στο πάνω αριστερο μέρος της πυραμίδας πιθανόν να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση ζωικών τροφίμων, εντείνοντας τον κίνδυνο για αύξηση των καρδιαγγειακών παθήσεων. Η σύσταση των 10 γραμμαρίων, δε, δεν μπορεί να γίνει εφικτή σε ένα τυπικό διατροφικό πλάνο 2.000 θερμίδων.
- Οι οδηγίες είναι σαφείς ως προς την αποφυγή της προστιθέμενης ζάχαρης, αλλά πολύ λιγότερο σαφείς ως προς το πώς αυτές οι συστάσεις μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή ζωή.
- Δίνεται έμφαση στην πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας, περιλαμβάνοντας κυρίως ζωικές πηγές (κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, ψάρια), ενώ από τις φυτικές πηγές απέχουν εντελώς τα όσπρια, γεγονός που καθιστά ανέφικτη την καθημερινή τήρηση των νέων υψηλότερων ορίων (1.2-1.6 γρ./κιλό σωματικού βάρους/ημέρα). Για να είναι εφικτή η τήρηση αυτών των ορίων, χωρίς φυτικές πηγές, και δεδομένων των τιμών του κρέατος και των ψαριών στην αγορά, για μια μέση αμερικανική οικογένεια θα πρέπει, έμμεσα, να προωθηθούν προϊόντα κρέατος και ψαριού, δηλαδή επεξεργασμένα προιόντα, δημιουργώντας αντίφαση με τη γενική οδηγία «eat real food».
Τι Κρατάμε
- Προτιμάμε πραγματικό φαγητό, όχι επεξεργασμένα προϊόντα. Δίνουμε προτεραιότητα στα πραγματικά, ολόκληρα τρόφιμα χωρίς πρόσθετη ζάχαρη, τεχνητά αρώματα ή χρώματα και συντηρητικά. Οι νέες οδηγίες τονίζουν την κατανάλωση «πραγματικού» φαγητού, όπως φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας και υγιεινά λίπη. Οδηγία που ήδη υπήρχε βέβαια σε όλες τις προηγούμενες εκδόσεις.
- Εξατομικεύουμε τις ποσότητες ανάλογα με τις ανάγκες του σώματός μας. Η ηλικία, το φύλο, τα επίπεδα της φυσικής δραστηριότητας, καθώς και το παρόν ύψος και βάρος, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, όπως ήδη γίνεται δηλαδή, και αυτό αποτελεί πλέον την πρώτη οδηγία του 10σελιδου οδηγού.
- Μειώνουμε τα προστιθέμενα σάκχαρα σε όλα τα προϊόντα που καταναλώνουμε, οδηγία που τονίζεται σε διαφορετικά σημεία του οδηγού, γεγονός που ομοίως υπήρχε και ήταν ήδη γνωστό.
Ωστόσο, πριν κάποιος/α βιαστεί να τροποποιήσει τις διατροφικές του/της συνήθειες και να υιοθετήσει την όποια αλλαγή, είναι απαραίτητο να συμβουλευτεί εξειδικευμένο/η επιστήμονα διατροφής, ο/η οποίος/α μπορεί να αξιολογήσει τις οδηγίες με βάση το ατομικό προφίλ, τις ανάγκες και τους στόχους κάθε ανθρώπου.
***
Παραμένω στη διάθεσή σας για περισσότερη επιστημονική καθοδήγηση και ουσιαστική ερμηνεία των νέων δεδομένων. Επικοινωνήστε μαζί μου στο info@dnanutricoach.com ή στο 2109615860 και θα χαρώ να σας βοηθήσω.
Μέχρι την επόμενη φορά να θυμάστε ότι η διατροφή είναι πρωτίστως μέσο υγείας και όχι αισθητικής για όλες τις ηλικίες.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
