Οι πόλεις γίνονται όλο και πιο θερμές, αλλά εμείς εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε το αστικό πράσινο ως διακόσμηση ή ως αριθμό σε δημοτικές ανακοινώσεις. Γιατί μπορεί να φυτεύουμε νέα δεντράκια, όμως πόσα από αυτά επιβιώνουν και φροντίζονται ώστε να προσφέρουν τη σκιά τους στους ανθρώπους της πόλης;
Απέναντι από το σπίτι μου υπάρχει ένα μικρό παρκάκι που πρόσφατα αναπλάστηκε. Μπήκαν καινούργια παγκάκια, το χώμα αντικαταστάθηκε από γρασίδι και φυτεύτηκαν μερικές σειρές εποχιακών, πολύχρωμων λουλουδιών που κάθε μήνα ανανεώνονται. Επίσης, φυτεύτηκε ένα δεντράκι. Το παρκάκι, δηλαδή, είναι τόσο μικρό που χώρεσε ένα μόλις δεντράκι και αυτό μικρό, ήταν δεν ήταν ενάμιση μέτρο όταν το πρωτοείδα.
Το δεντράκι, αν και άργησε να βγάλει φύλλα (τόσο που αρχικά πίστευα ότι φυτεύτηκε άψυχο και ότι στην πρώτη βροχή θα το πάρει το νερό), τώρα, Ιούνιος πια, στέκεται περήφανο με τα λιγοστά του φυλλαράκια μέσα στη μέση του παρτεριού. Το παρατηρώ περνώντας δίπλα του καθημερινά και σκέφτομαι πόσα καλοκαίρια και πόσοι χειμώνες πρέπει να περάσουν για να μεγαλώσει και να ικανοποιήσει τον ιερό σκοπό ενός δέντρου μέσα στην πόλη: τη σκιά. Αλλά και κάθε φορά που βλέπω κάποιον περήφανο τίτλο για τις χιλιάδες δέντρων που έχει φυτέψει κάποιος δήμος το τελευταίο διάστημα σκέφτομαι αυτό το δεντράκι, όπως και πόσα από τα χιλιάδες δέντρα που ανακοινώνονται είναι σαν αυτό: δεντράκια.
Τον Απρίλιο, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Zohran Mamdani, ανακοίνωσε κι εκείνος την πολιτική του για τα δέντρα της πόλης του: στόχος της πόλης είναι αυξήσει τη σκιαζόμενη επιφάνειά της (tree canopy) στο 30%, δηλαδή κάτι λιγότερο από το 1/3 της πόλης να είναι σκιερό (σήμερα αυτό το ποσοστό είναι 23,4%). Όπως αναφέρει, αυτό θα επιτευχθεί αρχικά φροντίζοντας την υπάρχουσα σκιά, δηλαδή τα υπάρχοντα 7.000.000 δέντρα της πόλης, και δευτερευόντως με νέες φυτεύσεις, καθώς αυτές χρειάζονται πολλά χρόνια για να φτάσουν να προσφέρουν την επιθυμητή σκιά. Ενδιαφέρουσα παρατήρηση!
Δυστυχώς στις ελληνικές πόλεις, η φροντίδα του αστικού πρασίνου θεωρείται εξεζητημένη. Είναι πολύ ευκολότερο για έναν δήμο να κόψει δέντρα που είναι άρρωστα παρά να ενεργοποιήσει ειδικούς ώστε να τα σώσει. Και το χειρότερο είναι πως αν υπάρχει ένα άρρωστο δέντρο, είναι πιθανό να αποψιλωθεί ή να κοπεί ολόκληρη η δεντροστοιχία στην οποία ανήκει, η οποία θα πάρει δεκαετίες για να αποκατασταθεί. Ο βασικός κανόνας για να φροντίσεις το αστικό πράσινο είναι η συνειδητοποίηση πως κάθε δέντρο είναι ξεχωριστό», επισημαίνει ο Δημήτρης Στέφαν, ιδρυτής της διαδικτυακής κοινότητας Cut it Right.
Η ομάδα ξεκίνησε πριν από 6 χρόνια και σήμερα αριθμεί 33.000 μέλη, που σχηματίζουν ένα άτυπο παρατηρητήριο του αστικού πρασίνου. Στη σελίδα, μπορεί ο καθένας να αναρτήσει φωτογραφίες από δέντρα που κλαδεύτηκαν πολύ ή λάθος εποχή, κορμούς δέντρων που κόπηκαν ή δέντρα που ξεράθηκαν ελλείψει φροντίδας μετά τη φύτευσή τους. Δυσκολεύομαι να σκεφτώ γιατί μπορεί ένας δήμος να προτιμά τα κομμένα από τα καταπράσινα δέντρα. «Είναι πικρό, αλλά συχνά πρόκειται για εργολαβίες, πρέπει να πληρωθεί κάποιος εργολάβος και αναλαμβάνει να κόψει μερικές δεκάδες δέντρα για να δικαιολογηθεί η αμοιβή. Και βέβαια, πολλές φορές η ζημιά γίνεται από ιδιώτες: αν έχω μαγαζί εστίασης και το δέντρο μου λερώνει το πεζοδρόμιο ή μου κρύβει την πρόσοψη, το κόβω και δεν μου λέει κανείς τίποτα, ποιος να ασχοληθεί;»
Κάνοντας βόλτες σε μία πόλη της βόρειας Ιταλίας, πριν από λίγες ημέρες κι ενώ ο ήλιος έκανε ήδη το περπάτημα στην ηλιόλουστη πλευρά του δρόμου δύσκολο, έπιασα τον εαυτό μου, πρώτα από όλα, πριν από την αρχιτεκτονική των κτιρίων και τις μεγάλες πλατείες, πριν από τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τα καθαρά πεζοδρόμια, να ζηλεύω τα μεγάλα καταπράσινα δέντρα. Μοιράζομαι τη σκέψη μου με τον Δημήτρη.
«Η διαφορά στη χώρα μας είναι ότι θεωρούμε το αστικό πράσινο κομμάτι της αστικής επίπλωσης, να το κτίριο, να ο δρόμος, αν περισσέψει χώρος να βάλουμε και κανένα δέντρο. Θα πει ο δήμαρχος: φύτεψα 1.000 δέντρα, τα μετράει με τους κορμούς, ούτε πόσα θα ζήσουν ούτε πόσα κόπηκαν προηγουμένως. Ακούω δημάρχους να λένε ότι θα εφαρμόσουν καινοτόμες πρακτικές για να δροσίσουν τις πόλεις, θα αλλάξουν υλικά, βάζουν ανεμιστήρες και σιντριβάνια που λειτουργούν μια μέρα τον μήνα, αντί να κάνουν το αυτονόητο: να φροντίσουν λίγο τα δέντρα που υπάρχουν ήδη. Και ξέρεις, τα δέντρα είναι τα πιο γενναιόδωρα πλάσματα: λίγη φροντίδα τους δίνεις και σου δίνουν σκιά, δροσιά, καθαρό αέρα και ομορφιά!»
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Μπαρουτάδικο: Έλα να Πάμε σ’ Ένα (Τρίτο) Μέρος
Women-Only: Ποια Ανάγκη Δημιουργεί «Καταφύγια» στον Δημόσιο Χώρο;
4ήμερη Εργασία, Αποποινικοποίηση, Δωρεάν Μεταφορές: Η Ευρώπη Πειραματίζεται
