Η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στο ποιες δουλειές θα αντικαταστήσει. Ίσως, όμως, το πρώτο μεγάλο σοκ στην αγορά εργασίας να μην προκληθεί από την ίδια την τεχνολογία, αλλά από το τέλος της χρηματιστηριακής ευφορίας που έχει χτιστεί γύρω από αυτήν.
Η μεγάλη συζήτηση για τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) στην αγορά εργασίας έχει ως πρώτο πραγματικό παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ΗΠΑ πρωταγωνιστούν όχι μόνο στην ανάπτυξη της σχετικής τεχνολογίας, αλλά και στην ταχύτερη εφαρμογή της από τις επιχειρήσεις, λόγω της ισχυρής τοπικής παρουσίας των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας αλλά και του πολύ μεγάλου μεγέθους της οικονομίας (και αντίστοιχα των επιχειρήσεων), που διευκολύνουν την ταχύτητα της προσαρμογής.
Ως τώρα τα στοιχεία της αμερικανικής αγοράς εργασίας δείχνουν μια σχετικά καλή συνολική εικόνα και περιορισμένες επιπτώσεις από την ανάπτυξη της ΑΙ. Το ποσοστό ανεργίας παραμένει σταθερό στο 4,3% τους τελευταίους μήνες, το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό βρίσκεται στο 61,8% (χαμηλότερο σε σχέση με τα προ-πανδημικά επίπεδα), η αμερικανική οικονομία πρόσθεσε 172.000 νέες θέσεις εργασίας κατά την τελευταία επίσημη μέτρηση και ο μέσος μισθός αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό κοντά στο 3,4-3,5% (λιγότερο από τον πληθωρισμό, που βρίσκεται στο 4%), εν μέρει επηρεαζόμενος από την παροδική αύξηση στις τιμές του πετρελαίου, ενώ ταυτόχρονα έχουμε μείωση του μεριδίου της εργασίας στο ΑΕΠ.
Οι μόνες εμφανείς επιπτώσεις της ΑΙ στην αγορά εργασίας ως τώρα αφορούν την τάση αύξησης της ανεργίας στους νέους –και κυρίως στους πτυχιούχους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες ανεύρεσης θέσεων εισαγωγικού επιπέδου– και τις απολύσεις που εμφανίζονται κυρίως στον κλάδο της τεχνολογίας, καθώς οι εταιρείες εκεί υιοθετούν τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Χρηματιστηριακές εξάρσεις ή φούσκες κατά κανόνα εμφανίζονται στις αρχικές φάσεις των μεγάλων τεχνολογικών επαναστάσεων, μαζί και με τη βίαιη προς τα κάτω προσαρμογή των σχετικών προσδοκιών στη συνέχεια.
Το παράδοξο που, κατά τη γνώμη μου, έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες να συμβεί είναι ότι το πρώτο κύμα βίαιης αύξησης της ανεργίας, που προκαλεί αναπόφευκτα (μεσο-μακροπρόθεσμα) η είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης, θα έρθει όχι με την άνοδο της ΑΙ στην οικονομία, αλλά με το ξεφούσκωμα ή το σκάσιμο της λεγόμενης «φούσκας» της τεχνητής νοημοσύνης. Της τεράστιας, δηλαδή, ανόδου του αμερικανικού χρηματιστηρίου που έχει σημειωθεί με κινητήρια δύναμη τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την επανάσταση της ΑΙ. Γεγονός που αποδεικνύεται αριθμητικά με την εκρηκτική αύξηση από τα μέσα του 2023 ως τα μέσα του 2026 του κύριου δείκτη (S&P 500), ο οποίος υπερβαίνει το 70%, και την ακόμα μεγαλύτερη του δείκτη των εταιρειών τεχνολογίας (Nasdaq), ο οποίος υπερβαίνει το 120% την αντίστοιχη περίοδο.
Η παράδοξη αυτή εξέλιξη έχει μεγάλη πιθανότητα να συμβεί για τρεις λόγους.
- Γιατί η αρνητική πίεση στην οικονομική δραστηριότητα θα σπρώξει τις επιχειρήσεις σε σκληρές αποφάσεις για θέματα προσωπικού (απολύσεις & αναβολή προσλήψεων), που αποφεύγονται σε περιόδους οικονομικής ευφορίας.
- Γιατί θα επιβραδυνθούν οι μεγάλες επενδύσεις σε δραστηριότητες που συνδέονται με την ΑΙ, οι οποίες συγκεντρώνουν κεφάλαια από ολόκληρο τον κόσμο στην Αμερική και διαχέονται στην αμερικανική οικονομία. Ταυτόχρονα θα επιβραδυνθεί –αν δεν αντιστραφεί– η κατανάλωση που προκαλείται από την ψευδαίσθηση πλούτου που προκαλεί η χρηματιστηριακή αύξηση της περιουσίας λόγω των υψηλών χρηματιστηριακών τιμών. Με άμεσες επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, που ως τώρα κινείτο σε θετικό κλίμα, κρύβοντας δομικές μειώσεις που προκαλεί η ΑΙ.
- Γιατί οι επιχειρήσεις, υπό πίεση, θα αυξήσουν άμεσα την παραγωγικότητά τους χρησιμοποιώντας πολύ πιο αποτελεσματικά την ΑΙ, περνώντας από τη σημερινή φάση της πειραματικής και όχι στοχευμένης χρήσης στη λογική της πιεστικής μείωσης του κόστους τους μέσω ΑΙ και στις αντίστοιχες μειώσεις προσωπικού.
Χρηματιστηριακές εξάρσεις ή φούσκες κατά κανόνα εμφανίζονται στις αρχικές φάσεις των μεγάλων τεχνολογικών επαναστάσεων, μαζί και με τη βίαιη προς τα κάτω προσαρμογή των σχετικών προσδοκιών στη συνέχεια. Για παράδειγμα, η φούσκα των dot.com ή η φούσκα με τις μεγάλες επενδύσεις στα τρένα στη Μεγάλη Βρετανία στα μέσα του 19ου αιώνα. Αυτές, ωστόσο, δεν εμπόδισαν την τελική πρόοδο των τεχνολογικών επαναστάσεων. Ούτε και τις αναπόφευκτες συνέπειές τους.
Διαβάστε επίσης στην αθηΝΕΑ:
Η Εκτόπιση της Εργασίας: Από τα Άλογα στην AGI
Τεχνητή Νοημοσύνη & Δημόσιες Προμήθειες. Μια Επανάσταση για Τολμηρούς!
Big Zag: Τι Ξέρει ο Στέφανο Γκαντόλφο για την Κίνα που Εμείς Αγνοούμε;
